İslam-Kitabxanasıİslam-Kitabxanası

Azan vaxtları
Saytda axtar
Saytın menyusu
Kitabxana əxlaq
Zərif nöqtələr [5]
Böyük rəhbər ayətullah Xameneinin həyatından əhvalatlar [16]
Həyat dərsi [5]
İslam dünyagörüşü - Cəmiyyət və tarix [16]
İnsan və mənəviyyat [10]
İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [0]
Xəbərdarlıq [3]
“Miratur-rəşad” (hidayət güzgüsü) [15]
İslamda ailə 2 [16]
İslamda ailə 1 [16]
Fəsad sərçeşməsi (Şeytan tələsi) [6]
İslamda Əxlaq 2 [20]
İslamda Əxlaq 1 [26]
İmam Sadiqin (ə) bəyani ilə yaranışın sirləri [8]
Siddiqeyi-Tahirə (ə) 2 [13]
Siddiqeyi-Tahirə (ə) 1 [12]
Ailə səadətinə necə nail olaq? [18]
Kumeyl duasının şərhi 2 [13]
Kumeyl duasının şərhi 1 [12]
Minacatın əzəməti [13]
Ey ata, ey ana, biz müttəhimik [5]
Qadın - Fatimə Fatimədir [14]
Nəsihətlər [26]
İslam dünyagörüşü - Əbədi həyat [5]
Din təlimləri 2-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [30]
Din təlimləri 1-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [31]
İslam dünyagörüşü - İnsan Quranda [5]
İnsanı tanımaq [21]
Axirət azuqəsi 2-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [24]
Axirət azuqəsi 1-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [19]
Ariflərdən [9]
İslam dunyagörüşü İnsan və iman [6]
Əxlaqi və psixoloji çatışmazlıqların araşdırılması [19]
İslam və qərb mədəniyyəti [15]
Əbədi öyüd (ikinci cild) [22]
Əbədi öyüd (birinci cild) [23]
İlahi nəsihətlər [15]
Gəncliyin yeddi səması (zəruri dini biliklər) [9]
İslamda nümunəvi qadınlar – Fatimə (ə) [149]
Günahşünaslıq [19]
Nəfsin saflaşdırılması [24]
İslamda qəhrəman qadınlar [20]
Kəramət sahibləri [13]
Kamil insan [30]
Şəhadət yatağında Mövlanın (ə) öyüdü [17]
Rəbbin dərgahında [22]
İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [11]
İbrət güzgüsü [14]
İmam Zamanla görüşənlər [15]
Allaha doğru [33]
Allahın elçisi [20]
Sadiq yol axtaranlar üçün imam Sadiqin (ə) nəsihətləri [29]
Məhəbbət iksiri [26]
Hicab [14]
Kaş valideynlərim biləydi! [14]
Ayətullahül-üzma Behcətin həyatı [14]
Nəfsi saflaşdırmadan qabaq özünütanıma [4]
Övsafül-Əşraf [7]
Gənc ailələr üçün göstərişlər [6]
Əxlaq elmində 50 dərs [51]
İslamda övlad [1]
Islamda evlənmə və ailə hüququ-2 [11]
Islamda evlənmə və ailə hüququ-1 [13]
Bizim sorgumuz
Ramazan ayında oruc tutmusuzmu?
Total of answers: 1823
Saytın menyusu
Şərhlər: 14
Rəsmlər: 618
Əxlaq: 1118
Müxtəlif: 481
Etiqat, Tarix, Fəlsəfə: 1448
Quran, Hədis, İslam təlimləri, Fiqh: 1131
Statistika

Burda olanlar 1
Qonaqlar 1
İstifadəçilər 0
Son qeydiyyatçılar
  • Jafidlop
  • ElvinAliyev1986
  • ZauriceGar
  • Zartysot
  • Gunahsiz1gun
  • Ceyhun630
  • kami
  • artpak2012
  • zeyneb_a_va
  • Famesbar
  • Main » 2011 » September » 16 » İslam dunyagörüşü İnsan və iman
    5:37 AM
    İslam dunyagörüşü İnsan və iman
    BEŞİNCİ FƏSİL
    İSLAM ÜMUMBƏŞƏRİ MƏKTƏBDİR
    İslam ümumbəşəri din olduğu üçün ilk növbədə insanların maddi, mənəvi, cismi, ruhi, dünyəvi, uxrəvi, əqli, fərdi və ictimai ehtiyaclarını ödəməlidir. Dini təlimlərə gəldikdə isə, o, ümumilikdə üç hissəyə bölünür:
    1-Əqidə əsasları – Bu məsələ ətrafında insan özü dərindən düşünməli və yetgin nəticəyə gəlməlidir. Allahın birliyinə, peyğəmbərlərin və imamların haqq olduqlarına, öldükdən sonra dirilməyə (axirət dünyasına), Allahın ədalətinə olan etiqad bu məsələləri əhatə edir.
    2-Əxlaq (etika) – Hər bir müsəlmanın gündəlik həyatında gördüyü xeyirli və savab işlərdən ibarətdir. O, daim xoşa gəlməz xislətləri özündən uzaqlaşdırmağa və Allahın və Onun bəndələrinin razılığına səbəb olan işlər yerinə yetirməyə çalışar.
    3-Şəri hökmlər – İnsanın dinlə bağlılığı olan və gündəlik həyatında namaz, oruc, xüms, zəkat, oruc, həcc və s. kimi yerinə yetirdiyi şəri məsələlərə deyilir.
    Demək islam öz tərəfdarlarını zahiri fəaliyyətlərlə yanaşı batini fəaliyyətlərə də sövq edir. Zahiri fəaliyyətlər insanın bədən üzvlərinə aiddir. Batini fəaliyyət deyildikdə isə, onun zehni fəaliyyət və təfəkkürü nəzərdə tutulur. Beləki insanın bir saatlıq zehni fəaliyyəti (zehni ibadət) onun üçün illər boyu yerinə yetirdiyi ibadətdən daha xeyirli ola bilər.
    QURANIN İNSAN TƏFƏKKÜRÜNDƏ YARANAN SƏHVLƏRƏ OLAN MÜNASİBƏTİ
    Qurani-kərim insanları düşüncə və təfəkkürə dəvət edir, bunu onun üçün ibadət sayır və eyni zamanda əqidəvi məsələlərdə də məntiqi təfəkkürdən savayı başqa bir yol görməyir. Quran çox incə bir məsələyə diqqət yetirmişdir. O da onların təfəkkür və düşüncədə buraxdığı səhvlər və onun yaranma səbəblərini araşdırmaqdan ibarətdir. Yəni insan səhvə yol verdikdən sonra dərhal onun yaranma səbəblərini aramalı və həlli üçün müxtəlif tədbirlərə əl atmalıdır.
    Bu haqda bir neçə Quran ayəsinə işarə etmək daha məqsədə uyğun olardı.
    «Və in tuti əksərə mən fil ərzi yuzillukə ənsəbilillahi inyəttəbiunə illəz-zənnə.»
    (Əgər sən yer üzündə olanların əksəriyyətinə itaət etsən, onlar səni Allahın yolundan azdırarlar. Onlar (yəqinə deyil), yalnız zənnə uyarlar.) (Ənam-116.)
    Qurani-kərim bir çox ayələrdə zənn və gümana əsaslanaraq hərəkət etməyə qarşı çıxmış və buyurmuşdur:
    «Vəla təqfu ma leysə ləkə bihi elmun».
    ([Ey insan!] Bilmədiyin bir şeyin ardınca getmə [bacardığın bir işi görmə, bilmədiyin bir sözü demə]). (İsra-36).
    Bu günlər filosoflar belə bir qənaətə gəlmişlər ki, insanların gündəlik həyatlarında düçar olduqları xəta və günahların bir çoxu məhz bu amillərdən (məlumatsızlıqlardan) irəli gəlir. Dekart Quran nazil olduqdan min il sonra öz nəzəriyyəsini verərək bildirmişdir: «Aradığım bir şey mənə məlum olmayınca mən onu qəbul etmirəm. Yəqinlik hasil etdiyim məsələlərdə tələsməməyi üstün tuturam. Mətləbi yalnız o zaman qəbul edirəm ki, şəkk və şübhə tamamilə aradan getmiş olsun».
    NƏFSANİ İSTƏK VƏ MEYLLƏR
    İnsan hər bir məsələ ətrafında düzgün qərar çıxarmaq üçün ilk növbədə həmin mövzuya qarşı bitərəf mövqe tutmalıdır. Yəni həqiqətə nail olmaq istəyən hər bir şəxs təəssüb və inadkarlığı kənara qoyub mötəbər sənəd və dəlillərə tabe olmalıdır. Beləki iki şəxs arasında hökm çıxarmaq istəyən qazi bitərəf mövqe tutmalı və onlardan birini, digərinə üstün tutaraq haqqa göz yummamalıdır. Çünki qazinin şikayətçilərdən birinə meyl etməsi istər-istəməz digərinə qarşı etinasızlığın yaranmasına və nəticədə ədalətin bərqərar olunmamasına gətirib çıxarır. Gündəlik həyatda bu kimi məsələlərlə tək qazilər deyil, adi insanlar da qarşılaşır. Belə bir şəraitdə insan ədaləti meyar tutaraq zənn və gümanı kənara qoymalıdır.
    Qurani-kərim zənn və gümanı bütün pisliklərin əsas amili hesab edir. «Nəcm» surəsinin 23-cü ayəsində bu haqda deyilir.
    «İn yəttəbiunə illəz-zənnə və ma təhvəl ənfusu.»
    (Onlar yalnız zənnə və nəfslərindən gələn istəklərə uyarlar).
    TƏLƏSMƏK
    Bütün hüquqi məsələlərdə qazinin hökm verməsi üçün əlində kifayət qədər sənəd və dəlillər olmalıdır. Əks təqdirdə tələsgənlik və fikir ayrılığı üzündən böyük səhvlərə yol verilə bilər.
    «İsra» surəsinin 85-ci ayəsində bu haqda deyilir:
    «Vəma utiytum minəl elmi illa qəliylən.»
    (Sizə [bu barədə] yalnız cüzi bir bilik verilmişdir).
    İmam Sadiq (ə)-dan bu barədə nəql olunmuş hədisdə deyilir: «Allah-taala Qurani-kərimdə öz bəndələrini iki qismə bölmüşdür. Onlardan bir qismi yəqinlik hasil etmədən əldə etdikləri məlumatlara istinad etməzlər. Digər qismi isə yəqinlik hasil etmədən heç nəyi rədd və ya inkar etməzlər».
    Allah-taala öz kitabında buyurur:
    «Ələm yuxəz ələyhim misaqul kitabi ənlayəqulu ələllahi illəl həqqə.»
    (Məgər Allaha dair yalnız haqqı demək barədə kitabda [fitrət və asimani kitablarda] onlardan əhd almamışdımı?).
    Başqa bir yerdə deyilir:
    «Bəl kəzzəbu bima la yuhitu bi elmihi.»
    (Xeyr, o kafirlər elmini qavraya bilmədikləri və hətta yozumu onlara gəlib çatmayan Quranı təkzib edirlər).
    QURAN KEÇMİŞ NƏSİLLƏRDƏN KOR-KORANƏ TƏQLİD ETMƏYİ DƏ TƏNQİD ATƏŞİNƏ TUTUR
    İnsan bir növ özündən asılı olmayaraq keçmiş nəsillərin qəbul etdiyi müəyyən bir iş və ya əqidə ilə rastlaşdıqda, haqqında düşünməyə macal tapmayaraq onu qəbul edir. Quran xəbərdarlıq edərək keçmiş inam və etiqadları əqli meyarlarla uyğun gəlmədiyi təqdirdə qəbul etməyi qadağan edir, bu kimi işlərə fikir müstəqilliyi ilə yanaşmağı tövsiyə edərək buyurur:
    «Və iza qiylə ləhumut-təbiu ma ənzələllahu qalu bəl nəttəbiu ma əlfəyna ələyhi abaəna, əvələv kanə abauhum la yəqilunə şəyən vəla yəhtədun.»
    (Bütpərəstlərə: [Allahın göndərdiyinə [Qurana] tabe olun deyildiyi zaman, onlar: «Biz ancaq atalarımızın getdiyi yolla gedəcəyik», - deyirlər. Bəs ataları bir şey anlamayıb, doğru yolda deyildilərsə necə? [Yenə də onlara tabe olacaqlar]. (Bəqərə-170).
    ŞƏXSİYYƏTƏ PƏRƏSTİŞ
    İnsan təfəkkürünə xələl gətirən amillərdən biri də şəxsiyyətə pərəstişdir. Tarix boyu insanlar yaşadıqları cəmiyyətdə görkəmli şəxsiyyətlərdən örnək götürmüş, hətta onlar kimi düşünüb daşınmağa və onların tutduğu yolu davam etməyə çalışmışlar. Belə olduqda insanlar heç bir ixtiyara sahib olmadan başqalarından müti vəziyyətə düşürlər. Quran isə bəşəriyyətə azad düşünüb-daşınmağı və şəxsiyyətə pərəstiş etməməyi tövsiyə edir və belə bir yolla azğınlığa düçar olmuş şəxslərin qiyamətdə söyləyəcəkləri sözləri bu şəkildə bəyan etmişdir:
    «Rəbbəna inna ətəna sadətəna və kubəraəna fəzəllunəs-səbila.»
    (Pərvərdigara! Biz ağalarımıza, böyüklərimizə itaət etdik, onlarsa bizi haqq yoldan azdırdılar.) (Əhzab-67)
    Category: İslam dunyagörüşü İnsan və iman | Views: 460 | Added by: Islam_Kitabxanasi | Rating: 0.0/0
    Total comments: 0
    Only registered users can add comments.
    [ Registration | Login ]

    Quranda axtar
    Quran,Hədis,İslam təlimləri, Fiqh
    Quran
    İstifadəçi girişi
    Login:
    Password:
    Kitabxana əxlaq
    Etiqat, Tarix, Fəlsəfə, Dini yaradıcılıq
    Dost saytlar
  • İslamQadını
  • Günahkar-Bəndə
  • Kitablar yüklə
  • Bölmələr
    Tarix [535]
    Etiqat [869]
    Fəlsəfə [4]
    Dini yaradıcılıq [40]
    Bölmələr
    Quran [585]
    Hədis [253]
    İslam təlimləri [24]
    Fiqh [219]
    Azan vaxtları [1]
    Dua [26]
    Din [13]
    Namaz [10]
    Kateqoriyalar
    Zərif nöqtələr [5]
    Böyük rəhbər ayətullah Xameneinin həyatından əhvalatlar [16]
    Həyat dərsi [5]
    İslam dünyagörüşü - Cəmiyyət və tarix [16]
    İnsan və mənəviyyat [10]
    İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [0]
    Xəbərdarlıq [3]
    “Miratur-rəşad” (hidayət güzgüsü) [15]
    İslamda ailə 2 [16]
    İslamda ailə 1 [16]
    Fəsad sərçeşməsi (Şeytan tələsi) [6]
    İslamda Əxlaq 2 [20]
    İslamda Əxlaq 1 [26]
    İmam Sadiqin (ə) bəyani ilə yaranışın sirləri [8]
    Siddiqeyi-Tahirə (ə) 2 [13]
    Siddiqeyi-Tahirə (ə) 1 [12]
    Ailə səadətinə necə nail olaq? [18]
    Kumeyl duasının şərhi 2 [13]
    Kumeyl duasının şərhi 1 [12]
    Minacatın əzəməti [13]
    Ey ata, ey ana, biz müttəhimik [5]
    Qadın - Fatimə Fatimədir [14]
    Nəsihətlər [26]
    İslam dünyagörüşü - Əbədi həyat [5]
    Din təlimləri 2-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [30]
    Din təlimləri 1-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [31]
    İslam dünyagörüşü - İnsan Quranda [5]
    İnsanı tanımaq [21]
    Axirət azuqəsi 2-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [24]
    Axirət azuqəsi 1-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [19]
    Ariflərdən [9]
    İslam dunyagörüşü İnsan və iman [6]
    Əxlaqi və psixoloji çatışmazlıqların araşdırılması [19]
    İslam və qərb mədəniyyəti [15]
    Əbədi öyüd (ikinci cild) [22]
    Əbədi öyüd (birinci cild) [23]
    İlahi nəsihətlər [15]
    Gəncliyin yeddi səması (zəruri dini biliklər) [9]
    İslamda nümunəvi qadınlar – Fatimə (ə) [149]
    Günahşünaslıq [19]
    Nəfsin saflaşdırılması [24]
    İslamda qəhrəman qadınlar [20]
    Kəramət sahibləri [13]
    Kamil insan [30]
    Şəhadət yatağında Mövlanın (ə) öyüdü [17]
    Rəbbin dərgahında [22]
    İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [11]
    İbrət güzgüsü [14]
    İmam Zamanla görüşənlər [15]
    Allaha doğru [33]
    Allahın elçisi [20]
    Sadiq yol axtaranlar üçün imam Sadiqin (ə) nəsihətləri [29]
    Məhəbbət iksiri [26]
    Hicab [14]
    Kaş valideynlərim biləydi! [14]
    Ayətullahül-üzma Behcətin həyatı [14]
    Nəfsi saflaşdırmadan qabaq özünütanıma [4]
    Övsafül-Əşraf [7]
    Gənc ailələr üçün göstərişlər [6]
    Əxlaq elmində 50 dərs [51]
    İslamda övlad [1]
    Islamda evlənmə və ailə hüququ-2 [11]
    Islamda evlənmə və ailə hüququ-1 [13]
    Rəsmlərimiz
    Copyright MyCorp © 2019