İslam-Kitabxanasıİslam-Kitabxanası

Azan vaxtları
Saytda axtar
Saytın menyusu
Kitabxana əxlaq
Zərif nöqtələr [5]
Böyük rəhbər ayətullah Xameneinin həyatından əhvalatlar [16]
Həyat dərsi [5]
İslam dünyagörüşü - Cəmiyyət və tarix [16]
İnsan və mənəviyyat [10]
İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [0]
Xəbərdarlıq [3]
“Miratur-rəşad” (hidayət güzgüsü) [15]
İslamda ailə 2 [16]
İslamda ailə 1 [16]
Fəsad sərçeşməsi (Şeytan tələsi) [6]
İslamda Əxlaq 2 [20]
İslamda Əxlaq 1 [26]
İmam Sadiqin (ə) bəyani ilə yaranışın sirləri [8]
Siddiqeyi-Tahirə (ə) 2 [13]
Siddiqeyi-Tahirə (ə) 1 [12]
Ailə səadətinə necə nail olaq? [18]
Kumeyl duasının şərhi 2 [13]
Kumeyl duasının şərhi 1 [12]
Minacatın əzəməti [13]
Ey ata, ey ana, biz müttəhimik [5]
Qadın - Fatimə Fatimədir [14]
Nəsihətlər [26]
İslam dünyagörüşü - Əbədi həyat [5]
Din təlimləri 2-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [30]
Din təlimləri 1-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [31]
İslam dünyagörüşü - İnsan Quranda [5]
İnsanı tanımaq [21]
Axirət azuqəsi 2-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [24]
Axirət azuqəsi 1-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [19]
Ariflərdən [9]
İslam dunyagörüşü İnsan və iman [6]
Əxlaqi və psixoloji çatışmazlıqların araşdırılması [19]
İslam və qərb mədəniyyəti [15]
Əbədi öyüd (ikinci cild) [22]
Əbədi öyüd (birinci cild) [23]
İlahi nəsihətlər [15]
Gəncliyin yeddi səması (zəruri dini biliklər) [9]
İslamda nümunəvi qadınlar – Fatimə (ə) [149]
Günahşünaslıq [19]
Nəfsin saflaşdırılması [24]
İslamda qəhrəman qadınlar [20]
Kəramət sahibləri [13]
Kamil insan [30]
Şəhadət yatağında Mövlanın (ə) öyüdü [17]
Rəbbin dərgahında [22]
İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [11]
İbrət güzgüsü [14]
İmam Zamanla görüşənlər [15]
Allaha doğru [33]
Allahın elçisi [20]
Sadiq yol axtaranlar üçün imam Sadiqin (ə) nəsihətləri [29]
Məhəbbət iksiri [26]
Hicab [14]
Kaş valideynlərim biləydi! [14]
Ayətullahül-üzma Behcətin həyatı [14]
Nəfsi saflaşdırmadan qabaq özünütanıma [4]
Övsafül-Əşraf [7]
Gənc ailələr üçün göstərişlər [6]
Əxlaq elmində 50 dərs [51]
İslamda övlad [1]
Islamda evlənmə və ailə hüququ-2 [11]
Islamda evlənmə və ailə hüququ-1 [13]
Bizim sorgumuz
Ramazan ayında oruc tutmusuzmu?
Total of answers: 1823
Saytın menyusu
Şərhlər: 14
Rəsmlər: 618
Əxlaq: 1118
Müxtəlif: 481
Etiqat, Tarix, Fəlsəfə: 1448
Quran, Hədis, İslam təlimləri, Fiqh: 1131
Statistika

Burda olanlar 1
Qonaqlar 1
İstifadəçilər 0
Son qeydiyyatçılar
  • Jafidlop
  • ElvinAliyev1986
  • ZauriceGar
  • Zartysot
  • Gunahsiz1gun
  • Ceyhun630
  • kami
  • artpak2012
  • zeyneb_a_va
  • Famesbar
  • Main » 2011 » September » 24 » Axirət azuqəsi 2-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri)
    5:03 PM
    Axirət azuqəsi 2-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri)
    İYİRMİ YEDDİNCİ DƏRS
    Xalis bəndənin Allah yanındakı məqamı və mənziləti
    - İnsanın üstünlüyünün meyarı
    - İki amilin – istiqlalın və ixlasın – rolu
    Xalis bəndənin Allah yanındakı məqamı və mənziləti
    Peyğəmbərin (s) bu bölümdəki nəsihətlərinin məzmunu Allahın öz bəndələrindən üç dəstəsi ilə mələklər qarşısında öyünməsindən ibarətdir. Allahın öyünməsinin nə mənada olması və mələklər qarşısında necə öyünməsi dəqiq bizə aydın deyil. Bizim, rəvayətin bu bölümündən istifadə edə biləcəyimiz şey budur ki, Allah bəndələri arasında üç dəstənin dərəcəsi mələklərdən üstündür və Allah-təala onların ali və üstün məqamlarını mələklərin üzünə çəkir.
    İnsanın üstünlük meyarı
    Allah-təalanın öz yaratdıqları arasında insana digər məxluqlarda olmayan xüsusiyyətlər və imtiyazlar əta etməsində şəkk-şübhə yoxdur. Maddi mövcudatlar arasında insanı əql və fəhmlə bəhrələndirdi, daha da artıq mərhəmət qılıb ona kəramət bəxş etdi və dəryaları və qurunu onun ixtiyarına tabe etməklə onu daha da üstün qıldı: "Biz Adəm oğullarını əziz tutduq. Quruda və dənizdə daşımışıq onları. Təmiz və pak şeylərdən ruzilər vermişik onlara. Yaratdıqlarımızın çoxundan üstün tutmuşuq onları. "
    Əl-Ənfal, 55
    Əlavə olaraq, Allah insanı öz istəyi ilə səadət və ya bədbəxtlik yolunu seçə bilməsi üçün azad və seçici mövcud olaraq yaratdı. Ona ilahi fitrəti mərhəmət etdi ki, onun vasitəsilə bütün dəyərlərə, yaxşılıqlara, ilahi fəzilətlərə meylini salsın və həmçinin səadət yolunu da ona göstərdi. Amma insanın mələklərdən üstün olmasını onun nə təkvini kəramətində bilir, nə də seçim və ixtiyar amilində, çünki ola bilər insan həmin dəyərli amil olan ixtiyar və seçimlə xoşbəxtlik yolu əvəzinə, tüğyan və bədbəxtlik yolunu tutsun və haqq yoldan çıxıb azğınlığa düşsün və ən pis məxluqat sırasına ensin: "Allah yanında yer üzünün ən pis canlıları küfr edənlərdir. Onlar artıq iman gətirməzlər.”
    Əz-Zumər, 42
    İnsanın dərəcəsini mələklərdən üstün edən səbəb, onun Allah buyuruqlarına əməl etməsi, insani və mənəvi təkamül yolunda səy etməsi və kamala çatmasındadır. Yəni insan öz ilahi fitrəti əsasında səadət yolunu tutsun və nəfsani həvəslərini ayaq altına qoymaqla maddi qərizələrini normal həddə tənzimləsin. Maddi və heyvani meyllərin daşıyıcısı olan insan bu meylin təsiri ilə maddi ləzzətlərə cəzb oluna biləcəyi halda heyvani qüvvələrini cilovlayıb haqq və batinin seçimində haqqı seçərsə və fitrəti əsasında hərəkət edərsə, məqamı mələklərin məqamından üstün olacaq və lazım gəlsə mələklər ona səcdə də edəcəklər. Bu cəhətinə görə Peyğəmbər (s) hədisin bu bölümündə buyurur: -"Ey Əbuzər! Sənin Pərvərdigarın üç şəxslə mələklərin qarşısında öyünür. Allahın birinci öydüyü şəxs o kəsdir ki, biyabanın ortasında (kimsənin olmadığı yerdə) azan və iqamə deyib sonra da namaz qılsın. Pərvərdigar mələklərə deyər: - "Bəndəmə baxın. Görün ki, kimsənin onu görmədiyi halda namaz qılır. Bu anda yetmiş min mələk aşağı enib ona iqtida edər, o günü sabaha qədər onun üçün Allahdan bağışlanmaq diləyərlər.”
    Otu, suyu olmayan bir çöllükdə bir adamın gözdən uzaq bir yerdə azan və iqamə deməsi, sonra namaz qılması həqiqətən də böyük bir işdir. Çünki demir: - "İndi məni görən yoxdur, namazın vacibatını yerinə yetirsəm bəsdir, daha azan və iqamə lazım deyil.” Çünki onu eşidəcək adam yoxdur. O Allaha bəndəlik məqamında namazını bütün qayda-qanunu ilə qılır və buna görə də Allah onunla mələklər qarşısında öyünür. Sonra yetmiş min mələk aşağı enib onun arxasında namaz qılırlar və onun üçün Allahdan bağışlanmaq diləyirlər.
    Allahın mələklər qarşısında öyündüyü ikinci şəxs: - "...O kəsdir ki, gecəyarısı yuxudan qalxıb tək-tənha namaza durar və səcdə edər və səcdədə yuxu onu aparar. Allah buyurar: - "(Ey mələklərim!) bu bəndəmə baxın ki, ruhu mənim yanımdadır, bədəni isə səcdədədir.”
    Bu o adamdır ki, gecənin bir yarısı rahat və isti yatağından qalxır və şirin yuxusundan keçir və ibadətə başlayıb öz Allahı ilə münacat edir. Öz məbudu ilə münacata başı elə qarışır ki, səcdədə ikən onu yuxu aparır. Allah-təala mələklərə deyir: - "Baxın, Mənim bəndəm gecənin bir yarısı rahat yatağından qalxmış, başqalarının gözündən uzaq, Mənə münacat və ibadətlə məşğuldur. İbadətini o qədər uzadır ki, axırı yorulub səcdədə yuxuya gedir. Onun ruhu Mənim yanımdadır, amma cismi səcdədə düşüb qalmışdır.” Allah-təala buyurur: Onun ruhu Mənim yanımdadır, çünki insanın ruhu yuxuda olarkən Allahın yanına qalxır. Qurani-Məciddə bu nöqtəyə işarə edilmişdir: "Allah (əcəli çatan kimsələrin) canlarını onlar öldüyü zaman, ölməyənlərin (hələ əcəli çatmayanların) canlarını isə yuxuda alar. Ölümünə hökm olunmuş kimsələrin canlarını (ruhlar aləmində) saxlayar. Digər (ölümünə hökm olunmamış) kəslərin canlarını da müəyyən bir müddətədək (əcəlləri gəlib çatana qədər yuxudan oyandıqda bədənlərinə) qaytarar...”
    Əs-Səcdə, 16
    Qurani-Məcidin nəzərinə görə həqiqi mömin o kəsdir ki, Allaha bəndəlik və ibadət üçün gecəyarı yatağından qalxıb yuxunu özünə haram edir: "Onlar ibadət üçün yataqlarından qalxar (gecələr az yatar), qorxu və ümid içində (Allahın əzabından qorxaraq, mərhəmətinə ümid bəsləyərək) Rəbbinə dua edər və onlara verdiyimiz ruzilərdən (ehtiyacı olanlara) sərf edərlər.”
    Əl-Ənfal, 15-16
    Bəli, camaatın gözündən uzaq gecə namazına qalxmaq, uzun səcdələrə qapılmaq və Allahın qarşısında ah-nalə etmək Allah-təalanın onunla öyünməsinə səbəb olur.
    Allahın mələklər qarşısında öydüyü üçüncü şəxs: - "...O kəsdir ki, cihad meydanında tək qalmışdır. Dostları qaçmış, o isə ölənə qədər tək vuruşu davam etdirir.”
    Allah-təala mübariz qəhrəmanla öyünür. Çünki o döyüşdə məğlubiyyətdən sonra, başqalarının davam gətirməyib qaçdığı halda, tək-tənha düşmənin qarşısında nə qədər ki, bədənində can var müqavimət göstərir. Başqaları kimi qaçıb canını qurtara biləcəyi halda Allah yolunda şəhid olmağı üstün tutur. Bəli, Allah o adamla öyünür ki, köməyi, yoldaşı olmadan bir dəstə düşmənin qarşısında dayanıb müqavimət göstərir. Halbuki bu vəziyyətdə müqavimət göstərmək vacib deyil. İslamın əvvəllərində bir nəfərin on nəfər qarşısında müqavimət göstərməsi vacib idi, sonra bu say azaldılıb iki nəfərə endirildi. Yəni bir nəfərin iki nəfər qarşısında müqaviməti vacib sayılırdı. Amma hamı getsə, o tək qalsa, artıq onun müqavimət göstərməyi vacib sayılmır.
    Şəksiz, düşmənin qarşısında müqavimət göstərmək mümkün olduğu halda, döyüş meydanını tərk edib qaçmaq böyük günahdır. Quran açıqcasına döyüş meydanından qaçmağı qadağan edir və bu əmələ Allahın qəzəbi tutduğunu deyir və fərarinin yerini cəhənnəmdə bilir: "Ey iman gətirənlər! Kafirlərlə bir yerə toplaşdıqları vaxt rastlaşsanız, dönüb onlardan qaçmayın! (Düşməni aldatmaq məqsədilə yalandan özünü qaçan kimi göstərib) təkrar döyüş üçün bir tərəfə çəkilənlə və ya (kömək məqsədilə müsəlmanlardan ibarət) başqa bir dəstəyə qoşulan istisna edilməklə, kim belə bir gündə düşmənə arxa çevirib qaçarsa, sözsüz ki, Allahın qəzəbinə uğramış olar. Onun məskəni Cəhənnəmdir. Ora nə pis dönüş yeridir!”
    Biharul-ənvar, c. 2, səh. 69
    Rəvayətin bu bölümündən çox şey öyrənmək olar. Bəndələrindən bəzilərinin vücudu ilə Allahın mələklər qarşısında öyünməsi onu göstərir ki, onlar Allah yanında əhəmiyyət kəsb edən dəyərlərə malikdirlər. Əgər insana daha artıq ərməğan gətirəcək, onu Allaha daha da yaxınlaşdıracaq və artıq əhəmiyyət daşıyan başqa xüsusiyyətlər olsa idi Allah onları yad edərdi. Öz bəndələrindən bəzilərinin yüksək məqamını mələklərə tanıtdırmaq və onlarla öyünmək istəyəndə, həqiqətdə onların ən üstün dəyərlərini açıqlayır. İndi baxıb görmək lazımdır ki, Allahın bəndələrindən həmin o üç dəstənin – biyabanda camaatın gözündən uzaq bütün müstəhəbbi qaydaları və ədəbi gözləməklə namaz qılanın, gecənin bir aləmi rahat yatağından qalxıb Allaha ibadət və münacatla məşğul olanın və təklikdə düşmənin çoxlu sayda qüvvələri qarşısında dayanıb şəhid oluncaya qədər müqavimət göstərən şəxsin – hansı müştərək xüsusiyyətləri və cəhətləri vardır ki, Allah onlara bu həddə məqam və mənzilət bağışlamışdır?
    Şübhəsiz, Allah yolunda sədəqə vermək, müqəddəs şəriətdə buyurulmuş ibadətlər və yaxşı əməllər hamısı dəyərli xüsusiyyətlərdir və insanın kamalına səbəb olur. Amma baxıb görmək lazımdır ki, o üç dəstənin nə kimi xüsusiyyətləri və müştərək ünsürləri vardır ki, onlara bu həddə təkid edilmişdir? O üç dəstə arasında müştərək xüsusiyyət təklikdir. Birinci şəxs başqalarının gözündən uzaq bir yerdə tək namaz qılır, ikinci şəxs gecənin yarısı yuxudan qalxıb təklikdə münacat edir və üçüncü şəxs təklikdə düşmənlə üz-üzə dayanır. Allah-təala məhəllə məscidində və ya cümə məscidində namaz qılan şəxslə və onun namazının daşıdığı savabla öyünmür. Allah o kəslə öyünür ki, biyabanda tək-tənha namaz qılır və ya bütün dostlarının cəbhədən qaçmasına baxmayaraq o təklikdə düşmənlə döyüşü davam etdirir. Mümkündür bir nəfər dəfələrlə qəhrəmanlıq göstərsin, ondan artıq əməliyyatda iştirak etsin, həddən artıq şücaətli, qorxmaz olsun və bir sıra qələbələr qazansın. Bütün bunlara baxmayaraq təkid o kəsə edilir ki, tək qalmasına baxmayaraq yenə də döyüşü davam etdirir.
    İki amilin – istiqlalın və ixlasın – rolu
    a – İstiqlal amili:
    O üç şəxsin təklikdə həmin yüksək dəyərə malik əməllərin öhdəsindən gələ bilmələrinə səbəb iki mühüm amil – istiqlal və ixlas olmuşdur.
    Birinci amilin – yəni istiqlalın izahı barəsində deməliyik ki:
    Əksərən insanlar başqalarının rəftar və dediklərinin təsiri altına düşürlər. İnsanın xüsusiyyətlərindən biri də budur ki, bir dəstə adam bir yolla hərəkət edir və ya hansısa bir işi görəndə, o da həmin yolla addımlamağa başlayır və onların gördükləri işə meyl edir. Sanki başqalarının hərəkəti insana öz yolunu seçməsinə kömək edən amildir. Görəndə ki, bir dəstə adam xeyir və savab işlərlə məşğuldur, o da onlar kimi olmağa çalışır. Əlbəttə, bu insanın zəifliyinin əlamətidir. Allah bu amili insanda qərar verməklə zəif insanların saleh bəndələrə baxıb düzgün yolu seçə bilmələrinə imkan yaratmışdır. Düzdür ki, bu cür adamlar həmin amilin təsiri altında pis mühitin də təsirini götürürlər və ola bilsin başqalarına bağlılıq insanın batil yolu seçməsinə və mövqelərin, şəraitin dəyişilməsi ilə o da rəngini dəyişsin: rüsvay olmamaq üçün camaatla həmrəng olsun. Allah-təala düşünüb-daşınmadan başqalarının dalınca gedən, öz ixtiyar ipini başqalarının əlinə verən bu cür süst ünsürlər və onların aqibəti barəsində buyurur:
    "Bütpərəstlərə "Allahın göndərdiyinə (Qurana) tabe olun!” deyildiyi zaman onlar: -"Biz atalarımızın getdiyi yolla gedəcəyik” deyirlər. Bəs ataları bir şey anlamayıb, doğru yolda deyildilərsə necə? (Yenədəmi onlara tabe olacaqlar?)”
    Əlbəttə, şəri vəzifələr və ehkamlarla bağlı kifayət qədər məlumatı olmayan kəs bilmədiyi sualını alimdən soruşmalıdır. İstər Allahın hökmünə nisbətdə cahil olsun, istərsə də Allahın hökmünün mövzusuna . (Buna dində alimdən, müctehiddən təqlid etmək deyilir.) Əlbəttə, Allahın ehkamından təqlid vasitəsilə agah olan adamla zəhmət çəkib ilahi hökmləri mənbələrdən əxz edən adam bir deyil. Çünki müctehidin və alimin tanımağı (məlumatı) istiqlal əsasındadır, amma cahilin elmi, məlumatı təqlid əsasındadır. Bu ikisi bir-birindən fərqlənir və aydındır ki, istiqlal əsasında olan məlumat daha üstündür. Həmçinin mövzu ilə bağlı məsələlərdə, xüsusilə də ictimai mövzularda, əksər camaatın kifayət qədər məlumatı olmur. Məcburdurlar bu məsələlərdə daha məlumatlı olan birisinə müraciət etsinlər. Bu cür təqlid əgər haqq yoldan xaric olmazsa məzmum və məzəmmət edici deyildir. Amma alim birisi çırağını əlində tutub başqalarına yol göstərərsə və onları hidayət edərsə daha böyük məqam və mənzilətə sahibdir.
    İstiqlali mərifət mərhələsindən daha üstün və mühüm mərhələ qərara gəlmək və əməl mərhələsində olan istiqlaldır. Hərdən insan ictihad və təqlid yolu ilə mövzunu tanıyır, bilir, amma əgər tək olarsa həmin bildiyinə əməl edib-etməyəcəyi məlum deyil. Bəli, əgər camaat arasında olsa, xüsusilə də toplumun sayı çox olarsa, bildiyinə əməl edir. Amma təklikdə olanda tənbəllik edir. Bu dediyimizə misal üçün hər kəs gündəlik həyatına nəzər salsa çoxlu nümunələr görə bilər. Məsələn, bir qrup tələbənin yaşadığı bir mədrəsədə əgər cümə axşamı "Kumeyl” duası təşkil olunarsa, insan görəndə ki, tələbələr dəstə-dəstə dua məclisinə gedirlər, o da həvəslənib onlara qoşulur. Amma tətil günlərinin birində, heç kimin olmadığı bir vaxtda ona təklikdə oturub "Kumeyl” duasını oxumaq çətin gəlir. Eləcə də başqa xeyir işlərdə insan görəndə ki, başqaları filan xeyir işi görür, o da həmin işi görməyə təhrik olur, amma tək olanda bəhanə gətirir, daxilində onu qəti qərar çıxarmağa vadar edən elə də güclü bir meyl olmur. Bir sözlə, cürbəcür bəhanələrlə həmin işdən boyun qaçırır. Və ya axşam vaxtı görəndə ki, hücrələrin işığı yanılıdır, camaat gecədən keçənə kimi mütaliə ilə məşğuldur, onda da mütaliə etməyə həvəs yaranır, o da oturub mütaliə ilə məşğul olur. Amma mədrəsədə tətil olanda, ondan başqa kimsə mədrəsədə qalmayanda, artıq onu mütaliəyə çəkən qüvvə də zəifləyir və mütaliə etməyə meyli qalmır. Deyilənlər öndə söylədiklərimizə bir nümunə idi, bizim ictimai və siyasi rəftarımızda deyilənlərə aid çoxlu nümunələr tapmaq olar.
    Bu süstlüyün və başqalarına bağlı olmağın amili iradənin və imanın zəifliyidir. Məgər başqaları bir işi görəndə həmin iş dəyərli olur və əgər o işi görməyəndə həmin iş dəyərdən düşür? Əgər "Kumeyl” duasının fəziləti, dəyəri varsa təklikdə də onu oxumağa səy etməliyik. Lazım deyil hökmən məclis təşkil olunsun. Başqalarını "Kumeyl” duası oxuyan görəndə və ya cümə namazına gedən görəndə, insanın həmin işə həvəslənməsi onun zəifliyinin əlamətidir. Belə insanla öyünmək olmaz. O insanla öyünmək olar ki, o, təklikdə olanda da vəzifəsinə layiqincə əməl edir, daha oturub başqalarının bu işi edib-etməyəcəyini gözləmir.
    Bir halda ki, Allahın məndən bu işi istəməsini bilirəm, daha başqalarının da o işi görüb-görməməsi mənim nəyimə lazımdır, çalışıb o işi görməliyəm. Çünki başqalarının olub-olmaması o işin dəyərini əskiltmir. Belə olan surətdə insan böyük iradəyə yiyələnmiş olur və özünün güclü və yüksək imanı sayəsində görəcəyi işə inam tapır. Bu cəhətinə görə də görəcəyi iş haqqında müstəqil qərar çıxardır, daha başqalarının ona qoşulub-qoşulmayacağına əhəmiyyət vermir. Aydındır ki, qərarın verilməsində müstəqil hərəkət etməyin əhəmiyyəti çox böyükdür. Çünki qərar çıxaran şəxs oturub başqalarının hansı yolu tutmasını gözləmir. O özünün güclü iradəsi və imanı ilə öz vəzifəsinin nədən ibarət olduğunu təyin edəndən və o işdə Allahın rizayətini görəndən sonra başqalarını gözləmədən o işi görür.
    Cabir ibn Ziyad Cəfi imamların sirlərinə məhrəm səhabələrdən olub, İmam Baqir (ə)-dan çoxlu rəvayətlər nəql etmişdir. İmamın Cabirə söylədiyi rəvayətlərin çoxu məhrəmanə sirlər idi və Cabirin onları başqasına söyləməyə ixtiyarı yox idi. O belə bir xalis maarifi, mərifət çeşməsinin sorağında olan təşnələrə söyləyə bilmədiyi üçün çox sıxılırdı, buna görə də İmam Baqir (ə)-ın yanına gedib ərz etdi: - "Sizim mənə söylədiyiniz və başqasına söyləməməyimi əmr etdiyiniz sirləri qiymətli və ağır bir yük olaraq çiyinlərimdə daşımaqdayam. Amma hərdən sinəmə elə ağırlıq edir ki, dəli olmaq dərəcəsinə çatıram!” İmam buyurur: - "Ey Cabir! Əgər halın bu yerə çatsa çöllü-biyabana üz tut və bir çala qazıb sirrini o çalaya danış və de: Muhəmməd bin Əli (ə) filan hədisi mənə rəvayət etdi...”
    Biharul-ənvar, c. 78, səh. 162
    Ondan sonra Cabir çala qazıb sirrini çalaya danışardı ki, bəlkə bir az yüngülləşsin. Cabirin İmam Baqir (ə)-dan nəql etdiyi rəvayətlərdən biri də budur ki, İmam ona buyurur:
    "...Bil ki, bizim dostumuz, yavərimiz o zaman ola bilərsən ki, camaat hamısı bir nəfər kimi sənin əleyhinə qalxıb sənə pis desələr, dilxor və narahat olmayasan. Əgər onların hamısı sənə "Sən çox yaxşı və ləyaqətli adamsan” desələr, sevinib xoşhal olmayasan. Çalış özünü Allahın kitabı ilə ölçəsən. Əgər gördün o kitabın yolu ilə hərəkət edirsən, kitab səni zöhdə dəvət edəndə zöhdə üz tutursan, səni rəğbətləndirən şeylərə rəğbət göstərirsən, səni qorxudan şeylərdən qorxub çəkinirsən, onda möhkəm dur və şad ol ki, camaatın dediyi şeylərdən sənə ziyan gəlməz.”
    Nəhcül-Bəlağə (tərc. Feyzül-İslam), kitab 45, səh. 971
    İmam, Cabiri Allaha təvəkkül və etimad etməyə dəvət edir və deyir: - "Allaha elə etimad etməlisən ki, camaatın sənin haqqında pis və ya yaxşı deməyi az da olsa sənə təsir etməməlidir. Hər zaman danışığını və rəftarını Allahın kitabı ilə tutuşdurmalısan. Əgər gördün əməllərin Allahın buyurduqları ilə üst-üstə düşür, sevinməlisən və Allahın sənə bu tovfiqi əta etdiyinə görə şükr etməlisən, yox, əgər gördün rəftarın Quranın dedikləri ilə düz gəlmir, narahat olmalısan ki, bu halda Allah səndən razı deyil. Deməli, sevincin və kədərin meyarı Allahın buyuruqları və Quran olmalıdır. Camaatın razı qalıb-qalmaması insan üçün meyar olmamalıdır.
    İnsan qərar çıxarmaq məqamında əgər vəzifəsini düzgün müəyyən etmək üçün kifayət qədər elmi olarsa müstəqil olub başqalarına tabe olmamalıdır. Allahın ona verdiyi əql ilə düşünməlidir və Qurana və rəvayətlərə müraciət etməklə öz vəzifəsini müəyyən etməlidir. Başqalarının nə dediyinə fikir verməməlidir. Sonra əməl etməyə gələndə vəzifəsi nəyi tələb edirsə ona əməl etməlidir və başqalarının ona kömək etməsini gözləməməlidir. Hətta düşmənlə üz-üzə dayandıqda tək qalmış olsa, müqavimətin o anda vacib olmadığına baxmayaraq görsə ki, düşmən qarşısında dayanmaqla daha çox Allahın rizayətini cəlb edir, əgər şəhid olmalı olsa belə mübarizəni davam etdirməlidir. Aydındır ki, bir fərdin tək qalmasına rəğmən öz hədəfi uğrunda bu cür rəşadətlə, şücaətlə müqavimət göstərməsi olduqca dəyərli bir sifətdir və Allahın onunla öyünməsinə səbəb olur.
    Bu barədə Həzrət Əli (ə) buyurur: - "Allaha and olsun, əgər mənimlə döyüşə bütün ərəblər birləşsə belə, onlardan dönüb qaçmaram, əgər ixtiyarıma fürsət düşsə onlara qarşı (hücuma) tələsərəm...”
    Əz-Zumər, 2-3
    Deməli, birinci amil budur ki, Allah möminin öz vəzifəsini müəyyən etməsində və həmçinin rəftarında müstəqil olmasını istəyir. Mömin camaatla həmrəng olmağa çalışmamalıdır və oturub başqalarının nə qərar çıxaracaqlarını gözləməməlidir. Əlbəttə, deyilənlərdən elə də başa düşülməsin ki, insan həmişə ancaq özbaşına hərəkət etməlidir və başqalarının əksinə getməlidir; əgər görsə başqaları bir işi görür, o onun əksini görməlidir. Bu olduqca nalayiq və axmaq bir hərəkət olar. Söz bundadır ki, insan qərar çıxarma məqamında, təklifini və vəzifəsini müəyyənləşdirəndə müstəqil olsun, dayanıb başqalarının onu təşviq etməsini, ona qoşulub-qoşulmayacağını gözləməsin. Əgər öz təklifini müşəxxəs etsə və görsə ki, başqaları da onunla birdirlər, lap yaxşı, bu daha da gözəldir.
    İnsanın bir şeyi əvvəl düz bilib, sonra yanlış olduğunu anlayandan sonra əvvəlki qərarında qalması olduqca pis xasiyyətdir. İnsan gərək hər zaman öz əxlaqına, rəftarına yenidən nəzər salsın, əgər görsə bir yerdə səhvi var, cəsarətlə öz səhvini etiraf etsin və inadkarlıq göstərməsin. Mömin haqqa hidayət olunanda, doğrunu anlayanda onu da yerinə yetirir.
    b – İxlas amili:
    Allahın o üç dəstə ilə öyünməsinə səbəb olan ikinci amil ixlasdır. Biyabanda tək başına namaz qılan adamın namazında riya olmaz. Onu görəcək adam yoxdur ki, halını müşahidə edib başqalarına da danışsın. Məlumdur ki, bu şəraitdə olan əməlin ixlası, insanın başqalarının hüzurunda gördüyü əməlin ixlasından daha çoxdur.
    Başqalarının arasında insan namazı qayda-qanunu ilə qılanda mümkündür ki, Şeytan onu vəsvəsə etsin. Çünki Şeytan məkkardır və insan nə qədər güclü olsa da mümkündür Şeytan onu yoldan çıxarsın, namaz qılarkən ürəyində riya baş qaldırsın və başqalarının onun əməlini görmələrindən xoşu gəlsin. Amma biyabanın ortasında tək namaz qılanda, azan və iqamə deyəndə riya etməsi mümkün deyil. Həmçinin gecənin bir yarısı yerindən qalxıb başqalarının gözündən uzaq Allaha ibadət edən və uzun səcdədən sonra yorulub səcdədə yuxuya dalan adamın riya etməsi mümkün deyil. Çünki onun vəziyyətini görəcək kimsə yoxdur.
    Döyüş meydanında tək qalıb tək başına mübarizə aparan kəsin riya etməsi mümkün deyil. Çünki dostları yoxdur ki, desin "necə də şücaətlidir” və onun şəhadətindən sonra başqalarına onun göstərdiyi rəşadətlərindən danışsınlar, düşmən də ki, onun fəzilətlərini nəql edən deyil. Deməli, belə bir adamın riya və özünü göstərmək niyyəti ola bilməz. Buna görə də bu üç şəxsdə olan digər müştərək xüsusiyyətlər də olmaqla Allah onlarla iftixar edir. Bu onlarda olan sonsuz ixlasın nəticəsi olub, onları riyaya mübtəla olmaqdan saxlayır.
    Müşahidə edildiyi kimi, mümkündür o üç dəstənin əməllərinin şəkli başqalarının əməlləri ilə oxşar olsun. Deməli, bu əməlləri qabarıq edib qiymətli gövhərə çevirən və Allahın onlarla mələklər qarşısında öyünməsinə səbəb olan əsas şey həmin əməllərin ancaq Allah xatirinə ola bilməsinə zəminə yaradan ixlasdır. Bu cəhətinə görə də Qurana və rəvayətlərə nəzər saldıqda görürük ki, ixlas əməlin dəyər tapmasına və qəbul olmasına səbəb olur: "Haqq olaraq göndərmişik Sənə bu Kitabı. Təkcə Allaha ibadət eləyin, Ona könül verin (dininizdə təkcə Onun adını Tanrı olaraq anın). Xalis din məhz Allahın dinidir.”
    Biharul-ənvar, c. 67, səh. 242
    Hədislərin birində deyilir: "Qırx gün əməllərini Allaha görə xalis edən kəsin qəlbində hikmət bulağı qaynayıb dilinə süzülər."
    Üsuli-Kafi (tərc.), c. 3, səh. 26
    İmam Sadiq (ə) şərif olan bu ayə - "Hansınızın daha gözəl əməl sahibi olduğu bəlli olsun deyə, (Allah) sınağa çəkmiş sizləri.” - barəsində buyurur: - "Bu ayədə Allahın məqsədi daha çox iş görənə yox, daha düzgün iş görənə diqqəti çəkməkdir. Düzgünlük burada, Allahdan qorxmaq, yaxşı və sadiq niyyətli olmaq kimi başa düşülməlidir.” Sonra buyurur: - "Əməlin xalisliyini saxlamaq, əməlin özündən daha çətindir. Xalis əməl odur ki, Allahdan başqa kimsənin o əmələ görə səni tərifləməsini və xoşuna gəlməyi arzulamayasan. Niyyət əməldən daha üstündür.”
    İsra, 44
    Deyilənlərə nəzər salanda belə nəticəyə gəlmək olur ki, mümkündür bizim elə əməlimiz olsun ki, fəzilət və savab baxımından çox dəyərli hesab edilsin. Məsələn, camaat namazında iştirak edənin, rəvayətlərdə deyilənlərə görə savabını mələklər də sayıb qurtara bilməz. Amma bu namazın biyabanda tək qılınan namazla xalislik baxımından bir ola bilməsi məlum deyil. Hər halda Şeytan vəsvəsə edir və insanı əməlində xalis olmağa qoymur. Dediklərimizə şahid olaraq bu misalı deyə bilərik ki, insan tək olanda namaza – özü də bütün incəliklərinə, müstəhəbatlarına əməl etməklə - çox çətin qalxır. Çünki onun iradə və daxili meyli o qədər də güclü deyil. Amma başqaları da ona qoşulanda, xarici köməklə yanaşı olanda ibadətə daha yaxşı yanaşır.
    Category: Axirət azuqəsi 2-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) | Views: 597 | Added by: Islam_Kitabxanasi | Rating: 0.0/0
    Total comments: 0
    Only registered users can add comments.
    [ Registration | Login ]

    Quranda axtar
    Quran,Hədis,İslam təlimləri, Fiqh
    Quran
    İstifadəçi girişi
    Login:
    Password:
    Kitabxana əxlaq
    Etiqat, Tarix, Fəlsəfə, Dini yaradıcılıq
    Dost saytlar
  • İslamQadını
  • Günahkar-Bəndə
  • Kitablar yüklə
  • Bölmələr
    Tarix [535]
    Etiqat [869]
    Fəlsəfə [4]
    Dini yaradıcılıq [40]
    Bölmələr
    Quran [585]
    Hədis [253]
    İslam təlimləri [24]
    Fiqh [219]
    Azan vaxtları [1]
    Dua [26]
    Din [13]
    Namaz [10]
    Kateqoriyalar
    Zərif nöqtələr [5]
    Böyük rəhbər ayətullah Xameneinin həyatından əhvalatlar [16]
    Həyat dərsi [5]
    İslam dünyagörüşü - Cəmiyyət və tarix [16]
    İnsan və mənəviyyat [10]
    İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [0]
    Xəbərdarlıq [3]
    “Miratur-rəşad” (hidayət güzgüsü) [15]
    İslamda ailə 2 [16]
    İslamda ailə 1 [16]
    Fəsad sərçeşməsi (Şeytan tələsi) [6]
    İslamda Əxlaq 2 [20]
    İslamda Əxlaq 1 [26]
    İmam Sadiqin (ə) bəyani ilə yaranışın sirləri [8]
    Siddiqeyi-Tahirə (ə) 2 [13]
    Siddiqeyi-Tahirə (ə) 1 [12]
    Ailə səadətinə necə nail olaq? [18]
    Kumeyl duasının şərhi 2 [13]
    Kumeyl duasının şərhi 1 [12]
    Minacatın əzəməti [13]
    Ey ata, ey ana, biz müttəhimik [5]
    Qadın - Fatimə Fatimədir [14]
    Nəsihətlər [26]
    İslam dünyagörüşü - Əbədi həyat [5]
    Din təlimləri 2-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [30]
    Din təlimləri 1-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [31]
    İslam dünyagörüşü - İnsan Quranda [5]
    İnsanı tanımaq [21]
    Axirət azuqəsi 2-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [24]
    Axirət azuqəsi 1-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [19]
    Ariflərdən [9]
    İslam dunyagörüşü İnsan və iman [6]
    Əxlaqi və psixoloji çatışmazlıqların araşdırılması [19]
    İslam və qərb mədəniyyəti [15]
    Əbədi öyüd (ikinci cild) [22]
    Əbədi öyüd (birinci cild) [23]
    İlahi nəsihətlər [15]
    Gəncliyin yeddi səması (zəruri dini biliklər) [9]
    İslamda nümunəvi qadınlar – Fatimə (ə) [149]
    Günahşünaslıq [19]
    Nəfsin saflaşdırılması [24]
    İslamda qəhrəman qadınlar [20]
    Kəramət sahibləri [13]
    Kamil insan [30]
    Şəhadət yatağında Mövlanın (ə) öyüdü [17]
    Rəbbin dərgahında [22]
    İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [11]
    İbrət güzgüsü [14]
    İmam Zamanla görüşənlər [15]
    Allaha doğru [33]
    Allahın elçisi [20]
    Sadiq yol axtaranlar üçün imam Sadiqin (ə) nəsihətləri [29]
    Məhəbbət iksiri [26]
    Hicab [14]
    Kaş valideynlərim biləydi! [14]
    Ayətullahül-üzma Behcətin həyatı [14]
    Nəfsi saflaşdırmadan qabaq özünütanıma [4]
    Övsafül-Əşraf [7]
    Gənc ailələr üçün göstərişlər [6]
    Əxlaq elmində 50 dərs [51]
    İslamda övlad [1]
    Islamda evlənmə və ailə hüququ-2 [11]
    Islamda evlənmə və ailə hüququ-1 [13]
    Rəsmlərimiz
    Copyright MyCorp © 2019