İslam-Kitabxanasıİslam-Kitabxanası

Azan vaxtları
Saytda axtar
Saytın menyusu
Kitabxana əxlaq
Zərif nöqtələr [5]
Böyük rəhbər ayətullah Xameneinin həyatından əhvalatlar [16]
Həyat dərsi [5]
İslam dünyagörüşü - Cəmiyyət və tarix [16]
İnsan və mənəviyyat [10]
İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [0]
Xəbərdarlıq [3]
“Miratur-rəşad” (hidayət güzgüsü) [15]
İslamda ailə 2 [16]
İslamda ailə 1 [16]
Fəsad sərçeşməsi (Şeytan tələsi) [6]
İslamda Əxlaq 2 [20]
İslamda Əxlaq 1 [26]
İmam Sadiqin (ə) bəyani ilə yaranışın sirləri [8]
Siddiqeyi-Tahirə (ə) 2 [13]
Siddiqeyi-Tahirə (ə) 1 [12]
Ailə səadətinə necə nail olaq? [18]
Kumeyl duasının şərhi 2 [13]
Kumeyl duasının şərhi 1 [12]
Minacatın əzəməti [13]
Ey ata, ey ana, biz müttəhimik [5]
Qadın - Fatimə Fatimədir [14]
Nəsihətlər [26]
İslam dünyagörüşü - Əbədi həyat [5]
Din təlimləri 2-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [30]
Din təlimləri 1-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [31]
İslam dünyagörüşü - İnsan Quranda [5]
İnsanı tanımaq [21]
Axirət azuqəsi 2-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [24]
Axirət azuqəsi 1-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [19]
Ariflərdən [9]
İslam dunyagörüşü İnsan və iman [6]
Əxlaqi və psixoloji çatışmazlıqların araşdırılması [19]
İslam və qərb mədəniyyəti [15]
Əbədi öyüd (ikinci cild) [22]
Əbədi öyüd (birinci cild) [23]
İlahi nəsihətlər [15]
Gəncliyin yeddi səması (zəruri dini biliklər) [9]
İslamda nümunəvi qadınlar – Fatimə (ə) [149]
Günahşünaslıq [19]
Nəfsin saflaşdırılması [24]
İslamda qəhrəman qadınlar [20]
Kəramət sahibləri [13]
Kamil insan [30]
Şəhadət yatağında Mövlanın (ə) öyüdü [17]
Rəbbin dərgahında [22]
İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [11]
İbrət güzgüsü [14]
İmam Zamanla görüşənlər [15]
Allaha doğru [33]
Allahın elçisi [20]
Sadiq yol axtaranlar üçün imam Sadiqin (ə) nəsihətləri [29]
Məhəbbət iksiri [26]
Hicab [14]
Kaş valideynlərim biləydi! [14]
Ayətullahül-üzma Behcətin həyatı [14]
Nəfsi saflaşdırmadan qabaq özünütanıma [4]
Övsafül-Əşraf [7]
Gənc ailələr üçün göstərişlər [6]
Əxlaq elmində 50 dərs [51]
İslamda övlad [1]
Islamda evlənmə və ailə hüququ-2 [11]
Islamda evlənmə və ailə hüququ-1 [13]
Bizim sorgumuz
Ramazan ayında oruc tutmusuzmu?
Total of answers: 1821
Saytın menyusu
Şərhlər: 14
Rəsmlər: 618
Əxlaq: 1118
Müxtəlif: 481
Etiqat, Tarix, Fəlsəfə: 1448
Quran, Hədis, İslam təlimləri, Fiqh: 1131
Statistika

Burda olanlar 1
Qonaqlar 1
İstifadəçilər 0
Son qeydiyyatçılar
  • Jafidlop
  • ElvinAliyev1986
  • ZauriceGar
  • Zartysot
  • Gunahsiz1gun
  • Ceyhun630
  • kami
  • artpak2012
  • zeyneb_a_va
  • Famesbar
  • Main » Articles » Quran » Quranda dunyaşünaslığın əsasları

    Quranda dunyaşünaslığın əsasları
    Xilqətin son qayəsi insandır
    Öncə söylədiyimiz kimi, varlıq aləmində müşahidə edilən hər bir şey öz yarandığı andan başlayaraq müəyyən bir hədəf və qayəyə doğru hərəkət və fəaliyyət göstərir: torpağa düşən kiçik bir dənəcik və toxum həmin mühitdə müəyyən bir hərəkət və təkamül yolu keçir. Bu dənəcik müəyyən mərhələlərdən keçərək həmin prosesin son məqamında meyvəyə çevrilir. Kürt düşən toyuğun altına qoyulmuş yumurta müəyyən mərhələdən sonra cücə çıxarır və cücə də böyüyərək toyuğa çevrilir.
    Bundan başqa, hər bir varlığın özü başqa bir varlığın hədəf və qayəsi kimi çıxış edir. Yəni hər bir varlıq başqa bir varlığın ondan faydalanması üçün yaradılır. Məsələn, heyvanlar bitkilərdən faydalanır, onunla qidalanaraq yaşamını davam etdirir. İnsanlar isə həm bitki, həm də heyvanat aləmindən faydalanırlar. İnsan xilqətin son qayəsi olduğuna görə, Göylərdə və Yer üzərində nə varsa bəşərin faydalanması üçün önəmlidir. Günəşin hərarəti, Ayın mənzillər üzrə hərəkəti, gecə və gündüzün növbələşməsi, Yer üzərindəki çeşidli varlıqlar, qida və ruzi qaynaqlarından tutmuş, dağlar, dənizlər və çaylar – insanların istifadəsinə verilir.
    Hər şeyin insan üçün yarandığını önə çəkən Qurani-kərimin bəzi ayələri ilə tanış olaq:
    Bəqərə surəsi, 29-cu ayə:
    Yer üzündə nə varsa, hamısını sizin üçün yaradan, sonra səmaya üz tutaraq onu yeddi qat Göy halında düzəldib nizama salan Odur (Allahdır)! O, hər şeyi biləndir!
    Bəqərə surəsi, 22-ci ayə:
    O Allah ki, sizin üçün Yer üzünü döşədi, Göyü isə tavan (örtük) yaratdı, Göydən yağmur endirdi və onun vasitəsilə sizin üçün müxtəlif meyvələrdən ruzilər yetişdirdi. İndi siz də Allahın oxşarı və bənzəri olmadığını bildiyiniz halda, Ona şəriklər qoşmayın.
    Göyləri, Yeri və bütün nemətləri insan üçün xəlq edən Allah məsələni bununla bitmiş hesab etmir. Bütün sadalanan şeyləri insanın ixtiyarına verməklə onu sınayır, çünki insan da müəyyən məqsədlə yaranıb.
    Hud surəsi, 7-ci ayə:
    Əriş su üzərində ikən hansınızın daha gözəl əməl (itaət) sahibi olacağınızı sınayıb bilmək üçün Göyləri və Yeri altı gündə yaradan Odur. (Ya Peyğəmbərim!) Əgər desən ki: "Siz öləndən sonra, həqiqətən, diriləcəksiniz!" – kafir olanlar: "Bu açıq-aşkar sehrdən (yalandan) başqa bir şey deyildir!" – deyə cavab verərlər.
    Yuxarıdakı ayələr belə bir fikri təsdiqləyir ki, Göylərin və Yerin yaranışı insan xatirinə olub – yəni bütün varlıqların kamala yetməsi insanın kamilliyə yetişməsinin müqəddiməsi sayılır. Yaradılış aləmində bütün mövcud olan varlıqların kamilliyə doğru təkamül yolu insanın son kamal dərəcəsinə yetişməsi üçün ilkin mərhələ və şərtdir.
    İnsanın son kamillik mərtəbəsi nədir?
    Öncə varlıq aləminin yaranışını insan adlı vücudun kamilliyə yetişməsi üçün zəmin hesab etdik. İndi isə Quran ayələri baxımından insan xilqətinin son qayəsinin nədən ibarət olduğunu araşdıraq. Bir neçə Quran ayəsində insan xilqətinin fəlsəfəsinə toxunulmuşdur.
    Bəqərə surəsi, 30-cu ayə:
    (Ya Məhəmməd!) Sənin Rəbbin mələklərə: "Mən Yer üzündə bir xəlifə (canişin) yaradacağam", – dedikdə, mələklər: "Biz Sənə şükr etdiyimiz, şəninə təriflər dediyimiz və Səni müqəddəs tutduğumuz halda, Sən Yer üzündə fəsad törədəcək və qan tökəcək bir kəsmi yaratmaq istəyirsən?" – söylədilər. Allah (onlara): "Mən bildiyim şeyi siz bilmirsiniz" – buyurdu.
    Bu ayədə insanın xilqətinin məqsədi açıqlanır və həmin məqsəd xəlifəlik məfhumu ilə ifadə olunur. Allah insanı ilahi xəlifəlik məqamına xatir yaratmışdır. Yəni insanı yaratmaqdan məqsəd Allahın xəlifəlik və canişinlik istəyidir. Bu xəlifəlik məqamı isə ondan ibarətdir ki, Allah insan qəlbinə öz sifətlərindən bir işıq nazil etmişdir və əgər insanda olan bu işıqlı istedad fəaliyyət göstərərsə, bəşər mümkün olan ən uca kamal mərhələlərinə yetişə bilər. Başqa ifadə ilə söyləsək, həmin ayənin məzmununa görə, insan xilqətinin məqsədi mümkün olan ən yüksək kamal zirvəsinə ucalmaqdır.
    Başqa bir ayədə xilqətin və o sıradan insanın başqa bir keyfiyyətinə işarə edilir ki, bu da Allahı tanımaq və Ona ibadət etməkdən ibarətdir.
    Zariyat surəsi, 56-cı ayə:
    Mən cinləri və insanları yalnız Mənə ibadət etmək üçün yaratdım!
    İnsan yalnız bir Allaha ibadət və bəndəlik etməli, Haqdan savayı kimsənin və heç bir varlığın qarşısında təslim olmamalıdır. Bəşər eyni zamanda öz batinini və nəfsini paklaşdırmalı, öz əqli-mənəvi seçimi ilə kamillik mərhələlərini keçərək mütləq kamala doğru addım atmalıdır.
    Əslində bu ayə insan xilqətinin hədəfini kamil insan məqamına yüksəlməkdə görür və həmin uca məqama yetişməyin ilkin şərti Allaha bəndəlik etməkdir. Allah insanları ilahi və mənəvi sınaq qarşısında qoyur və bu sınaqdan üzüağ və uğurla keçmək hər bəndəyə nəsib olmur.
    Mülk surəsi, 2-ci ayədə deyilir:
    Hansınızın əməlcə daha gözəl olduğunu sınamaq (bəlli etmək) üçün ölümü və həyatı yaradan Odur. O, yenilməz qüvvət sahibidir, çox bağışlayandır.
    Kəhf surəsi, 7-ci ayə:
    Biz Yer üzündə olanları onun (sakinləri) üçün bər-bəzəkli yaratdıq ki, onlardan hansının daha gözəl əməl sahibi olduğunu yoxlayıb ayırd edək.
    Bu ayələrə görə xilqətin əsas hədəflərindən biri məhz yaxşı əməl-əxlaq sahibi olan insanların tərbiyəsidir. Allah insanları yaratmaqla həm onların öz yaşamını təmin etməsi üçün lazımi maddi imkanlar, həm də öz əxlaq və davranışını sağlam ruhda tərbiyə etməsi üçün ağıl və şüur vermişdir. Həyat sınağında kimin yaxşı və kimin pis olması aşkarlanır, kimin saleh əməl sahibi, kimin isə pis əməl sahibi olması üzə çıxır. Bu ayələrə görə yalnız yaxşı əməl sahibləri özlərini xilqətin məqsəd və hədəfinə yaxınlaşdıra bilirlər. Dərin mənada isə, bu ayələr göstərir ki, insan xilqətinin hədəfi kamil insana xas olan kamal sifətlərə yiyələnməkdir.
    Bir sözlə, varlıq dünyasının yaranmasından məqsəd insanı son kamal dərəcəsinə yetirməkdir. Bu sırada əziz Peyğəmbərimiz Həzrəti-Məhəmməd (s) başqaları ilə müqayisədə daha uca kamal sifətlərinə malik olduğuna görə, xilqətin səbəbi onunla əlaqələndirilir. Elə həmin münasibətlə məşhur hədis yaranmışdır:
    "Əgər sən olmasaydın fələkləri yaratmazdım." Və ya "Səni özüm üçün yaratdım, varlıq aləmini isə sənə xatir."
    Bu və ya başqa hədislərə görə Göylərin və Yerin yaradılışı Məhəmməd peyğəmbərin (s) xatirinə olub. Öncə işarə etdiyimiz kimi, Həzrəti-Məhəmməd (s) ən uca kamillik mərhələlərinə yetən kamil insan məqamına malikdir və həmin uca məqama görə Allah xilqəti Məhəmmədə (s) xatir yaratmışdır.
    Category: Quranda dunyaşünaslığın əsasları | Added by: Islam_Kitabxanasi (2012-06-07)
    Views: 330 | Rating: 0.0/0
    Total comments: 0
    Only registered users can add comments.
    [ Registration | Login ]

    Quranda axtar
    Quran,Hədis,İslam təlimləri, Fiqh
    Quran
    İstifadəçi girişi
    Login:
    Password:
    Kitabxana əxlaq
    Etiqat, Tarix, Fəlsəfə, Dini yaradıcılıq
    Dost saytlar
  • İslamQadını
  • Günahkar-Bəndə
  • Kitablar yüklə
  • Bölmələr
    Tarix [535]
    Etiqat [869]
    Fəlsəfə [4]
    Dini yaradıcılıq [40]
    Bölmələr
    Quran [585]
    Hədis [253]
    İslam təlimləri [24]
    Fiqh [219]
    Azan vaxtları [1]
    Dua [26]
    Din [13]
    Namaz [10]
    Kateqoriyalar
    Quran təhrif olunmayıb [17]
    Quranın tilavәt qaydaları [22]
    Surələr Gülüstanı [26]
    Əl-Bəyan 1-ci cild [21]
    Əl-Bəyan 2-ci cild [22]
    Quranla dərman [10]
    Quranda Namaz [9]
    Qurani-Kərimin tərcüməsi [46]
    Quranda dunyaşünaslığın əsasları [24]
    Quran və Qiyamət “Tur” surəsinin təfsiri [13]
    Nurul-Quran (Bəqərə surəsinin 187-286-cı ayələrinin təfsiri) [11]
    Nurul-Quran (Bəqərə surəsinin 83-186-cı ayələrinin təfsiri) [12]
    Nurul-Quran (Fatihə və Bəqərə surəsinin 82-ci ayəyə qədər təfsiri) [12]
    Nurul-Quran (Ənam surəsinin təfsiri) [9]
    Nurul-Quran (Nisa surəsinin təfsiri) [13]
    Nurul-Quran (Maidə surəsinin təfsiri) [9]
    Nurul-Quran (Ali-İmran surəsinin təfsiri) [12]
    Quranın elmi ecazkarlığl [17]
    Nur təfsiri (1-ci cild) [31]
    Nur təfsiri (2-ci cild) [42]
    Nur təfsiri (3-cü cild) [34]
    Nur təfsiri (4-cü cild) [37]
    Nur təfsiri (5-ci cild) [26]
    Nur təfsiri (6-cı cild) [37]
    Nur təfsiri (7-ci cild) [60]
    Nur təfsiri (8-ci cild) [13]
    Nur təfsiri (9-cu cild) [0]
    Nur təfsiri (10-cu cild) [0]
    Nur təfsiri (11-ci cild) [0]
    Nur təfsiri (12-ci cild) [0]
    Rəsmlərimiz
    Copyright MyCorp © 2019