İslam-Kitabxanasıİslam-Kitabxanası

Azan vaxtları
Saytda axtar
Saytın menyusu
Kitabxana əxlaq
Zərif nöqtələr [5]
Böyük rəhbər ayətullah Xameneinin həyatından əhvalatlar [16]
Həyat dərsi [5]
İslam dünyagörüşü - Cəmiyyət və tarix [16]
İnsan və mənəviyyat [10]
İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [0]
Xəbərdarlıq [3]
“Miratur-rəşad” (hidayət güzgüsü) [15]
İslamda ailə 2 [16]
İslamda ailə 1 [16]
Fəsad sərçeşməsi (Şeytan tələsi) [6]
İslamda Əxlaq 2 [20]
İslamda Əxlaq 1 [26]
İmam Sadiqin (ə) bəyani ilə yaranışın sirləri [8]
Siddiqeyi-Tahirə (ə) 2 [13]
Siddiqeyi-Tahirə (ə) 1 [12]
Ailə səadətinə necə nail olaq? [18]
Kumeyl duasının şərhi 2 [13]
Kumeyl duasının şərhi 1 [12]
Minacatın əzəməti [13]
Ey ata, ey ana, biz müttəhimik [5]
Qadın - Fatimə Fatimədir [14]
Nəsihətlər [26]
İslam dünyagörüşü - Əbədi həyat [5]
Din təlimləri 2-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [30]
Din təlimləri 1-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [31]
İslam dünyagörüşü - İnsan Quranda [5]
İnsanı tanımaq [21]
Axirət azuqəsi 2-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [24]
Axirət azuqəsi 1-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [19]
Ariflərdən [9]
İslam dunyagörüşü İnsan və iman [6]
Əxlaqi və psixoloji çatışmazlıqların araşdırılması [19]
İslam və qərb mədəniyyəti [15]
Əbədi öyüd (ikinci cild) [22]
Əbədi öyüd (birinci cild) [23]
İlahi nəsihətlər [15]
Gəncliyin yeddi səması (zəruri dini biliklər) [9]
İslamda nümunəvi qadınlar – Fatimə (ə) [149]
Günahşünaslıq [19]
Nəfsin saflaşdırılması [24]
İslamda qəhrəman qadınlar [20]
Kəramət sahibləri [13]
Kamil insan [30]
Şəhadət yatağında Mövlanın (ə) öyüdü [17]
Rəbbin dərgahında [22]
İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [11]
İbrət güzgüsü [14]
İmam Zamanla görüşənlər [15]
Allaha doğru [33]
Allahın elçisi [20]
Sadiq yol axtaranlar üçün imam Sadiqin (ə) nəsihətləri [29]
Məhəbbət iksiri [26]
Hicab [14]
Kaş valideynlərim biləydi! [14]
Ayətullahül-üzma Behcətin həyatı [14]
Nəfsi saflaşdırmadan qabaq özünütanıma [4]
Övsafül-Əşraf [7]
Gənc ailələr üçün göstərişlər [6]
Əxlaq elmində 50 dərs [51]
İslamda övlad [1]
Islamda evlənmə və ailə hüququ-2 [11]
Islamda evlənmə və ailə hüququ-1 [13]
Bizim sorgumuz
Ramazan ayında oruc tutmusuzmu?
Total of answers: 1867
Saytın menyusu
Şərhlər: 14
Rəsmlər: 618
Əxlaq: 1118
Müxtəlif: 481
Etiqat, Tarix, Fəlsəfə: 1448
Quran, Hədis, İslam təlimləri, Fiqh: 1131
Statistika

Burda olanlar 1
Qonaqlar 1
İstifadəçilər 0
Son qeydiyyatçılar
  • Allah___dogru
  • Alishka1111
  • narmin93
  • Messenat
  • Riza
  • Elvin1986
  • Jafidlop
  • ElvinAliyev1986
  • ZauriceGar
  • Zartysot
  • Main » Files » Etiqat » Saxta hədislərin yaranmasi

    Saxta hədislərin yaranmasi
    2012-01-12, 7:44 PM
    ÖN SÖZ
    Qarşınızdakı kitab Peyğəmbər (s)-in səhabələrindən olub, o həzrətdən hədis nəql etməkdə ifrata varmış bir şəxs barəsindədir. Sünnü məzhəbinin istinad etdiyi "Səhiheyn” (iki səhih–”Səhihi-Buxari” və "Səhihi-Müslüm”) və "Müsnəd” kitablarının müəllifləri ondan çox saylı hədis nəql etmişlər.
    Biz qeyd olunan hədislər barəsində geniş və ətraflı təhqiqat və araşdırma aparmaq fikrində deyilik. Sadəcə olaraq bu işin kökünü və mənşəyini araşdırmaq istəyirik. Bunun da səbəbi həmin hədislərin birbaşa bizim dini və əqli həyatımızla bağlı olmasıdır. Əgər bu hədəf olmasaydı, o işi başqalarına həvalə edər və onlara baxmağın ağırlığına tab gətirə bilməzdik.
    Bu hədislər "üsuliddin” və "füruiddin” məsələlərinə də sirayət etmişdir. Buna görə də sünnülərin şəriət və kəlam alimləri dini hökmləri araşdırdıqları zaman həmin hədislərə istinad edir və onlardan dəlil kimi istifadə edirlər. Əlbəttə, istisnasız olaraq bütün səhabələri mütləq şəkildə ədalətli və nöqsansız bildikləri üçün, onların bu işində təəccüblənmək lazım deyildir. Onların söylədikləri bu sözlərin batil olması ilə yanaşı, artıq sübut olunmuşdur ki, belə bir əqidə tamamilə səhv və əsassızdır. Amma həddini aşmış bu şəxs və onun "üsuliddin” və "füruiddin” məsələləri barəsində nəql etdiyi hədislərin kəmiyyət və keyfiyyəti haqqında danışmaq zəruridir. Çünki dini əhkamları Quranla uyğun gələn ən mötəbər hədis və rəvayətlərdən əxz etməli və gündəlik həyatımızda vəzifələrimizi məhz bu əsasda yerinə yetirməliyik.
    Bizim apardığımız araşdırmalarda haqla-batil bir-birindən ayrılmış və əsl həqiqət oxuculara çatdırılmışdır.
    Buna görə Allaha həmd-səna edirəm.
    Tezliklə Əbu Hüreyrənin həyat tarixi və kimliyi ilə tanış olacaqsınız. Biz onun əsl-nəcabətini və şəxsiyyətini dəqiq şəkildə araşdırdıq ki, onun kimliyini tanıyıb həqiqəti dərk edəsiniz.
    Şükr olsun Allaha ki, bizi bu işdə müvəffəq etdi!
    Onun nəql etdiyi hədislər və onların miqdarı barədə də çox tədqiqat apardıq və belə bir nəticəyə gəldik ki, onların bir çoxu yalan və iftiradır. Gələcək bəhslərdə siz özünüz bunun şahidi olacaq və biləcəksiniz ki, bizdən çox-çox əvvəl onun müasirləri belə bir nəticəyə gəlmişlər.
    Əbu Hüreyrənin nəql etdiyi hədislərin sayı dörd xəlifənin (Əbu Bəkr, Ömər, Osman və Əli(ə)), Peyğəmbər(s)-in həyat yoldaşlarının (onların sayı doqquz nəfər olmuşdur) və Bəni Haşim böyüklərinin nəql etdikləri hədislərdən təqribən iki dəfə çoxdur. Hansı azad düşüncəli insan və sağlam əql sahibi onun nəql etdiyi hədislərə istinad edə bilər?! (14-cü fəslə müraciət et.)
    Necə ola bilər ki, islamı bir çoxlarından gec qəbul edib Peyğəmbər(s)-in yalnız bəzi söhbətlərində iştirak etmiş savadsız bir şəxs bu ilahi dini hamıdan tez qəbul etsin?! Eləcə də, Peyğəmbər(s)-in ən yaxın səhabələrindən belə çox hədis əzbərləyib, sonradan onu başqalarına nəql etmiş olsun?! Əgər bu məsələyə elmi meyarlarla yanaşsaq, mütləq onun nəql etdiyi hədislərin bir çoxunu rədd edib səhih və mötəbər hədislər sırasından xaric etməli olacağıq. Şübhəsiz, Peyğəmbər(s)-in sünnəti ilahi hikmət üzərində qurulduğu üçün ən ali xüsusiyyətlərə malikdir. Bəlağət (söz ustalığı) alimləri, nəzər sahibləri və sair mütəxəssislər, malik olduqları elmlər sayəsində bu mətləbi çox asanlıqla dərk edir və onu digər hədis və rəvayətlərdən ayırd edirlər. Onlar sünnədən hər hansı bir şey oxuduqda və ya eşitdikdə, hansının Peyğəmbər(s)-ə aid olduğunu, hansının isə yalan və iftira olduğunu çətinlik çəkmədən təyin edə bilirlər. Sünnənin üstünlüyü də məhz bundadır. Onda "yabanı tikanlar” göyərməz və Əbu Hüreyrə kimi ünsürlər düşüncə və vicdanlı nəzər sahiblərini nəzərə almadan Peyğəmbər (s) və onun ümməti haqqında nalayiq sözlər deməyə cəsarət etməzlər.
    Bir sözlə, "SünnƏ islamın haqq və aşkar yolu, bəşəriyyətin həyatını nurlandıran qanunlar toplusudur. İslamın əxlaqi, etiqadi, ictimai, ədəbi və başqa göstərişləri məhz ondan əxz edilmişdir.
    Heç bir məntiq insanlara azadlıqdan üz çevirib xurafata yönəlməyə islamın həqiqət cövhərini təhlükəyə salan bu zülm və fəsadın müqabilində susmağa icazə vermir.
    Əbu Hüreyrənin nəql etdiyi hədislərin bir çoxu əqli qanunlara zidd olmaqla yanaşı, ondan başqa ikinci bir şəxs tərəfindən də nəql edilməmişdir. Təəssüflər olsun ki, "Səhih” və "Müsnəd” kimi dəyərli hədis mənbələri Əbu Hüreyrənin nəql etdiyi bu dastanlarla doludur. Bilirəm, bəziləri mənim bu sözlərimdən narazı qalıb məndən üz döndərəcəklər. Bəzi irsi xüsusiyyətlər, yanlış təlim-tərbiyə və sağlam olmayan mühit insanın haqdan uzaqlaşmasına səbəb olur. Bunun əsas səbəblərindən biri də Peyğəmbər(s)-in səhabələrinin hamısını istisnasız olaraq ədalətli bilib, söz və əməllərini ümmət arasındakı ümumi meyarla ölçmələri olmuşdur. Onlar belə düşünürlər ki, "səhabə olmaq” müqəddəs bir hərəmə daxil olmaq deməkdir. Bu hərəmə daxil olan hər bir şəxs gördüyü işdən asılı olmayaraq bütün günah və xətadan uzaq olar. Əlbəttə, bu, əql və məntiqlə zidd və həqiqətdən uzaq bir əqidədir. Həqiqət budur ki, "səhabə olmaq” fəzilət və üstünlükdür, amma heç də günah və xətadan uzaq olmaq demək deyil. Səhabələrin içində rəhbər və alim olan övliyalar, ədalətli, pak və sadiq insanlar olduğu kimi, şəxsiyyəti naməlum, cinayətkar, münafiq və üsyançı şəxslər də tapılırdı.
    Allah-təala Qurani-kərimdə bu həqiqəti açıqlayaraq buyurur: "Mədinə əhalisi içərisində iki üzlülüyü özlərinə peşə etmiş münafiqlər vardır. Sən onları tanımazsan, biz isə onları tanıyırıq”
    Ədalətli və həqiqi Peyğəmbər səhabələrini hamı tanıyır. Amma naməlum və şəxsiyyəti bilinməyən səhabələr barəsində araşdırma və təhqiqat aparmaq lazımdır. Təbiidir ki, belə cinayətkar və günah işlərə adət etmiş şəxslərin nə özlərinin, nə də nəql etdikləri hədislərin dəyəri ola bilməz.
    Bu bizim səhabə olub-olmamasından asılı olmayaraq hədis nəql edənlər barəsindəki nəzər və əqidəmizdir. Biz hədis uyduranları səhabə olmalarına baxmayaraq günahsız hesab etmirik. Çünki, əgər onları səhvsiz bilsək, Allaha və Onun Peyğəmbər(s)-inə xəyanət etmiş olarıq. Peyğməbər (s) öz nəslindən olan əməli saleh şəxslərin və ona sadiq olan səhabələrin öz ümməti üçün Qurandan sonra örnək və nümunə olduqlarını vurğulamışdır. Bu səbəbdən də biz şəxsiyyəti məlum olmayan səhabələrə heç bir ehtiyac duymuruq.
    Beləliklə, müqəddimədə əhli-sünnət ilə aramızda ixtilaf olmasına baxmayaraq nəticədə müttəfiq və həmrəy”ik. Onlar Əbu Hüreyrə, Sümrət ibni Cündəb, Müğeyrə, Müaviyə, İbni As, Mərvan və bu kimi başqa səhabələri, Peyğəmbər(s)-in bəzən onların haqqında xoş sözlər dediyi üçün günahdan uzaq və xətasız hesab edirlər. Biz də Allahın Peyğəmbər(s)-i və onun sünnəti haqqında uydurulan iftiraları aradan götürmək üçün (tarixə nəzər salaraq) həqiqəti aşkara çıxarmağa sƏy edirik. Sağlam düşüncəli nəzər sahibləri aparılan araşdırmalardan sonra haqqı batildən asanlıqla ayırıb həqiqəti dərk edərlər.
    (Biz belə qərara gəldik ki, Peyğəmbər(s)-in dilindən bihudə və ağla zidd sözlər, fikirlər söyləyən şəxsin sözlərini əsasında) təkzib etmək, o həzrətə boş-boşuna təzim etməkdən daha yaxşıdır və bu iş Peyğəmbər(s)-in şəriət təbliğatçılarından və ümmətin alimlərindən gözlədiyi məntiqi elmə daha uyğun və münasibdir. Peyğəmbər (s) hələ öz sağlığında əshaba hədis dəllallarının çoxalacağından dair xəbər verərək onların özlərini (hədis dəllallarını) düçar olacaqları İlahi əzablarla qorxurdur və ciddi xəbərdarlıq edirdi. Bu xəbərdarlıqlar da xüsusi deyil, ümumi xarakter daşıyırdı.
    Biz Allah Peyğəmbərinə mənsub olan sünnədəki həqiqəti üzə çıxarıb belə bir təhqiqat işi apardıq və indi onu siz əziz oxuculara təqdim edirik.
    "O (Peyğəmbər) kefi istəyəni (həvayi nəfs üzündən) danışmır.”(Ən-Nəcm” surəsi, ayə:3)
    Həmçinin, bizim ən ümdə məqSədimiz sağlam düşüncəyə və düzgün əqidəyə malik olmaqdır. Çünki, elmi və əqli qanunlar Peyğəmbər(s)-in adından yalan sözlər deyən hər hansı bir şəxsə ehtiram etməyin əleyhinədir. Bunu da qeyd etmək lazımdır ki, elmi və əqli meyarlar səhabələrin məhz səhabə olduqları üçün xətadan uzaq olduqlarını təsdiqləməyir və Peyğəmbər sünnətinə hörmətsizlik edən bir şəxsin nəql etdiyi hədis və rəvayətləri qətiyyətlə rədd edir. Bütün bunlar Həzrəti Məhəmməd(s)-in müqqəddəsliyini və paklığını yaxından dərk etmək üçün hamıya köməklik edir. Çünki o həzrət (təkcə müsəlmanlar üçün deyil, əksinə) bütün bəşəriyyət üçün Peyğəmbərliyə göndərilmişdir. Onun peyğəmbərliyi (və gətirdiyi din) zühur etdiyi gündən qüvvədə olub və qiyamət gününə qədər də sabit olaraq qalacaqdır.
    Bunu da qeyd edək ki, bizim elmi təhqiqat və araşdırmalarımızın səmərəsi olan bu kitaba görə kimsə bizdən üz dördərməməlidir.
    Biz təfəkkür və düşüncəni hər şeydən üstün tuturuq və belə hesab edirik ki, saf əqidə və düşüncəyə yiyələnmək, xurafata aludə olmaqdan və mövhumatçı müqəddəslik hasarları çərçivəsində qalmaqdan daha məqSədə uyğundur. Biz heç kimi narahat edib, qan-qaraçılıq yaratmaq fikrində deyilik. İstəyimiz yalnız budur ki, hər hansı bir şəsx qondarma təqlid və yanlış adət-ən”ənələrlə qarşılaşdığı zaman onları azad və sağlam düşüncə ilə özündən uzaqlaşdırıb bu kitabı diqqətlə, ağıl gözü ilə mütaliə etsin.
    "Ey Peyğəmbər! O bəndələrimə müjdə ver ki, sözü eşidib onun ən yaxşısına tabe olarlar. Onlar həmin kəslərdir ki, Allah onları hidayət etmişdir və məhz onlar əql sahibləridir.”("Zumər” surəsi, ayə:17-18)
    Allah özü şahiddir ki, bizim bu kitabı yazmaqda məqSədimiz mövcud şəraitdə müsəlmanlar arasındakı vəhdətə zərbə və ziyan vurmaq deyil; əsas məqSəd bu vəhdəti möhkəmlətmək və onu sağlam fikir və düzgün əqidə üzərində qurmaqdır. Və yalnız bundan sonra biz haqq yola hidayət olub yalnız Allah-Təalanın istək və iradəsi ilə işlrimizdə müvəffəq ola bilərik.
    Allaha təvəkkül edib bu işdə bizə kömək etməsini istəyirəm, hər şeyin əvvəli və axırı odur, və axır dönüş məhz Onun dərgahına tərəfdi.
    Ağıl-kəramətli Allah öz bəndələrinə əta etdiyi ən ali nemətlərindəndir. Saf düşüncəli aqil insanlar mal və can bahasına olsa belə, bu məqama çatmaq üçün ömürlərini bu yolda fəda edirlər. Çünki, bu kəramət, insanları ən ali məqamlara çatdırmaqla yanaşı, onlar arasında birliyin və ittihadın yaranmasına səbəb olur.
    Amma, yaxşı olar ki, din qardaşlarımızdan bəziləri təəssüb və məğrurluq hissindən əl çəkib, bu kitabı diqqətlə mütaliə edərək araşdırılmış bəhslər haqqında dərindən götür-qoy etsinlər. Belə etsələr, Allahın köməyi ilə, çətinliklərə sinə gərərək sözdə və əməldə vəhdət yaratmaq üçün daha çox sƏy etmiş olarıq.
    "Uca və əzəmətli Allahdan başqa heç bir güc və qüdrət sahibi yoxdur.”
    Bizim mülahizələrimiz Əbu Hüreyrənin nəql etdiyi hədis və rəvayətlərin bəzilərinə şamil olur.
    Onun söylədiyi hədislərin bəziləri ağıl, bəziləri də əqidə ilə tamamilə ziddiyyət təşkil edir.
    Bu hədis və rəvayətlərin bir qismi təbii qanunlarla, bir qismi isə öz aralarında bir-biri ilə müxalifdir. Əbu Hüreyrənin nəql etdiyi hədis və rəvayətləri mütailə etdikdə onların dini qanunlar ilə də zidd olduğunun şahidi oluruq. Onun nəql etdiyi hədislərin bir qismi siyasi xarakter daşıyırdı, bunuda mövcud şərait tələb edirdi. Bəni Üməyyə sülaləsinə yaxınlaşmaq və onların diqqətini özünə cəlb etmək üçün bu ən əlverişli üsul idi.
    Biz isə Əbu Hüreyrənin elm və əql ilə zidd olan hədislərini araşdıraraq yetkin bir nəticəyə gəlmək fikrinə düşdük və bu hədislərin bəzilərinin əsassız və batil olduğunu yəqin etdik.
    Aşağıdakı misallara diqqət yetirin.
    1-Mələkul Movt (can alan mələk-Həzrəti Əzrail) Musa(ə)-dan qabaq açıq-aşkar camaat arasında görünərdi. Amma elə ki, o Musa(ə)-ın yanına gəldi, Musa (ə) onun üzünə möhkəm bir zərbə vuraraq gözünü kor etdi və onu Allah-Təalanın dərgahına qaytardı. Bu əhvalatdan sonra həzrəti Əzrail camaat arasına gizlincə gəlməyə başladı.
    2-Musa (ə) və daş arasında baş vermiş (qaçış) yarışı. Əbu Hüreyrənin rəvayətdə deyilir: Musa paltarlarını soyunub suyun kənarındakı daşlardan birinin üzərinə atdı. O, camaatdan uzaq bir yerdə idi, (o çimməkdə ikən) daş onun paltarını götürüb qaçmağa başladı.
    Musa (ə) da onu təqib etməyə başladı Bəni-İsrail qövmunun yanına gəldi və onlara sübut etdi ki, onların Musa (ə) haqqında düşündükləri tamamilə yalandır və onun övrətində heç bir nöqsan yoxdur. (Çünki Bəni İsrail arasında belə bir şayiə yayılmışdı ki, Musa(ə)-ın övrətində (cinsi orqanında) xəstəlik vardır).
    Musa (ə) isə elə hey daşın ardınca qaçır və qışqırırdı: Ay daş! Paltarlarımı ver, ay daş, paltarlarımı ver! Nəhayət daş dayandı. O artıq öz vəzifəsini yerinə yetirmişdi. Musa (ə) əsası ilə o yazıq daşı vurmağa başladı və onu bir neçə yerdən yaraladı. (Əbu Hüreyrə deyir:) Daş altı və ya yeddi yerdən yaralanmışdı. Maraqlı hallardan biri də budur ki, Əbu Hüreyrə daşın yaralarının sayında şəkk etmişdir.
    Sanki onun nəql etdiyi hədis yüz faiz doğru və mötəbərdir. Çünki bunu onun təqvası və pərhizkarlığı tələb etmişdir! Belə ki, bir şey Əbu Hüreyrə üçün gün kimi aydın olmasaydı, onu qələmə alaraq nəql etməzdi.
    3-Həzrəti Əyyub çimərkən birdən ətrafı qızıl çəyirtkələr ilə dolur. Əyyub (ə) dərhal onları paltarlarının içinə yığmağa başlayır...
    4-Adət və təbiət qanunlarının pozulmasına heç bir zərurət olmadığı bir yerdə (yəni möcüzəyə heç bir ehtiyac olmadığı yerdə) yeni doğulmuş körpənin danışaraq qeyb aləmindən xəbər verməsi...
    5-Başqa bir hədisdə Əbu Bəkr və Ömərin fəzilətini bəyan etmək üçün inək və canavarın (möcüzəyə ehtiyac olmadığı bir yerdə) danışmaları deyilir...
    6-Şeytanın (yoxsul bir şəxs cildinə girərək) onun yanına gəlməsi! Rəvayətdə deyilir: Şeytan üç gecə dalbadal Əbu Hüreyrənin yanına gəlib onun gözləri önündə yemək şeylərini yığıb ac olan əhl- əyalı üçün aparır. Çox təəccüb ediləsi bir rəvayətdir!
    7-Bəni-İsrail kənizlərindən biri yoxa çıxır. Onu arayıb-axtardıqdan sonra belə məlum olur ki, kəniz (Allah-Təalanın qəzəbinə gələrək) siçana dönübmüş. Onun qarşısına dəvə südü qoyduqda imtina edər, qoyun südü qoyduqda isə iştaha ilə içərdi.
    8-Əbu Hüreyrə başqa bir hədisdə iddia edir ki, Əla və onun dörd minlik qoşunu ilə birlikdə səfər zamanı kimsənin keçə bilmədiyi bir dənizə rast gəlir! Əla atının yüyənini tutub dənizin üzərindən ötüb keçməyə başlayır, qoşunda onun ardınca hərəkət edir. Əbu Hüreyrə rəvayəti nəql edərkən deyir: And olsun Allaha! Dənizi keçərkən heç bir heyvanın dırnağı və kimsənin başmağı suda islanmadı....
    9-Başqa bir hədisdə "bərəkətli xurcun” barəsində danışaraq deyir: Xurcunun içində cəmi bir neçə xurma var idi, amma buna baxmayaraq, bütün qoşun ondan yeyib doydu, xurmalardan yenə də artıq qaldı. Əbu Hüreyrə belə iddia edir ki, o həmin bir neçə dənə xurmanı Peyğəmbərin, Əbu Bəkrin, Ömər və Osmanın zamanında yemiş və Allah-Təalanın ona bəxşiş etdiyi bu ruzidən uzun müddət bəhrələnmişdir. Amma onun bu sevimli xurcunu Osman öldürüldükdən sonra məhv olub yoxa çıxır...
    10-Davud (ə) və onun Quranı çox az bir zamanda oxuyub qurtarması. Əbu Hüreyrənin dediyinə görə, Davud (ə) minik heyvanını yəhərləmək istədiyi zaman Quran oxumağa başlayar və heyvanı yəhərləyib qurtarmazdan öncə onu bir dəfə oxuyub xətm edərmiş. Buda dünyanı adi toyuq yumurtasının içinə yerləşdirməyə bənzəyir!
    ***
    Əbu Hüreyrə, nəql etdiyi hədislərin bir neçəsində bəzən həddini aşaraq Allah-Təalanı müxtəlif surətlərdə (şəkillərdə) təsvir etmişdir. Aləmlərin Rəbbi olan Allah isə onun söylədikləri xurafatlardan çox-çox uca və münəzzəhdir. Onun bu barədə nəql etdiyi hədislərin bir neçəsinə diqqət yetirin.
    1-Allah, Adəmi öz surətində yaratdı, onun uzunluğu 60 zira(Zira–dirsəkdən barmaqların ucuna qədər olan məsafədir, təqribən 45-50 sm), eni isə 7 zira idi.
    Bəzən də bunun tam əksinə olaraq deyir: "Biri digəri ilə dava edərkən onun surətinə (üzünə) hörmətsizlik etməsin, çünki Allah-təala Adəmi öz surətində yaratmışdır” (yəni onu özü kimi xəlq etmişdir).
    Başqa bir yerdə isə deyir: "Bir-biriniz ilə dava edərkən rəqibinizin üzünə vurmaqdan (və ya təhqir etməkdən) çəkinin və heç vaxt Allah sənin və sənin kimilərin üzünü qara etsin” kəlməsini dilinizə gətirməyin. Çünki Allah insanı öz surətində xəlq etmişdir. Bəzən də deyir: İnsanın surəti (üzü) Rəhman Allahın üzü kimi yaradılmışdır.
    Bu xurafat və mövhumatın (yəni Allah və Adəmin surət baxımından birliyinin) ardınca elə şeylər gəlir ki, əgər onları islam dininə aid etsək, çox maraqlı və təəccüblü məsələlər meydana gələcəkdir. Eyni zamanda həm gülməli, həm də ağlamalı məsələdir.
    2-”Allah qiyamət günü elə bir surətdə olacaqdır ki, ümmət (insanlar) Onu tanıma-yacaqdır.
    Allah onlara tərəf gəlib deyəcək: Mənəm sizin Allahınız! Onlar isə Onu inkar edərək deyəcəklər: Səndən öz Allahımıza pənah aparırıq. Biz Allahımız gələnə qədər elə buradaca qalacağıq. Əgər o gəlsə, dərhal tanıyacağıq. Sonra Allah ümmətin Onu tanıdıqları surətdə gəlib deyəcək: Mənəm sizin Allahınız. Bundan sonra insanlar onun ardınca gedəcək.”
    Bu sözlər uzun-uzadı və mövhumatçı bir dastanın içində gəlmişdir. Əbu Hüreyrənin nəql etdiyi bu kəlami dastanlarda Allahın müxtəlif surətlərə düşməsi və bu surətlərin insanlar tərəfindən tanınmadığı bəyan edilir. Hədislərin bəzilərində Allah insanların yanına gedib onlarla söhbət edir, və onları aldadır! Bəzən təəccüblü bir şey olmadığı yerdə gülür!
    Göründüyü kimi Əbu Hüreyrənin nəql etdiyi bu xurafatla dolu hədislər islam dini ilə tamamilə ziddiyyət təşkil edir. Deməli, belə bir əqidə (Allahı cismani təsəvvür etmək) batil və əsassızdır.
    3-”Allah ayağını cəhənnəmə qoydu.” Bu (cümləyə) biz Əbu Hüreyrənin uydurduğu hədislərdən birində rast gəlirik. Orada deyilir:
    "Cəhənnəm onda olan təkəbbürlü insanlarla fəxr edib öyünər, cənnət isə özünün əldən düşmüş sakinlərinə baxıb xəcalət çəkər.”
    4-Allah hər axşam asimandan yerə nazil olub belə xitab edər: "Kimdir Məni çağıran, onun duasını qəbul edim!”
    Əlbəttə, bizim iman gətirib itaət etdiyimiz Allah, Əbu Hüreyrənin təsvir etdiyi Allahdan, daha dəqiq desək əfsanəvi bir varlıqdan çox-çox uca və daha əzəmətlidir.
    Əbu Hüreyrənin bu qəbildən olan digər xurafatçı hədisləri islam aləmində yeni bir məzhəbin "təcəssüm məzhəbinin” yaranmasına və bu hədislərin cəmiyyətdə geniş şəkildə yayılmasına səbəb oldu.
    ***
    Əbu Hüreyrə özünün bir sıra başqa hədislərində İlahi peyğəmbərlərə hörmətsizlik olaraq onları, məsumluqlarına zidd olan xüsusiyyətlərlə vəsf etmişdir. Məsələn:
    1-O, qiyamətin qorxulu səhnələrini vəsf edərkən insanların Adəm, Nuh, İbrahim, Musa və İsa(ə)-a pənah apardıqlarını bəyan edir. Bu Ulul-əzm peyğəmbərlər, Əbu Hüreyrənin nəzərincə, günahkar olduqları üçün onların yanına şəfaət üçün gələnləri əli boş geri qaytarmış və onlara belə cavab vermişlər: "Gördüyüm filan iş üçün Allah-təala mənə bərk qəzəbləndi və onun bu günə qədər belə qəzəbli olduğunu görməmişdim.”
    Hədisin sonunda isə insanlara Həzrəti Məhəmməd (s) tərəfindən şəfaət olunması bəyan edilir. Görünür, Əbu Hüreyrə İslam Peyğəmbər (s)-inin məqamını uca tutmaq üçün digər ulul-əzm peyğəmbərlər haqqında yalan iftiralara əl atmağı daha məqSədə uyğun bilmişdir.
    2-Əbu Hüreyrə başqa bir hədisdə Həzrəti İbrahim Xəlilin (ə) hekayətinə işarə edərək onun şəkk etdiyini söyləmişdir. Zaman ki, İbrahim (ə) Allaha müraciət edərək demişdi:
    "Ey Rəbbim! ölüləri necə diriltdiyini mənə göstər. Allah-təaladan belə xitab gəlir: Məgər iman gətirməmisənmi?
    O bu hədis barəsində Həzrəti Məhəmməd(s)-i şəkk etməkdə İbrahim(ə)-dan daha haqlı bilir, səbr etməkdə isə Həzrəti Yusif(ə)-ı ondan üstün tutur. Həmçinin, Həzrəti Nuh (ə) barəsində "yaxud möhkəm bir arxaya söykənərəm” –dediyi üçün xoşa gəlməz sözlər söyləmişdir!
    3-Həzrəti Süleyman haqqında uydurduğu hədisdə deyir: Süleyman (ə) tez-tez atası Davud(ə)-ın itaətindən çıxaraq onun sözünü yerə salırdı. Onun nəql etdiyi bu əfsanədə deyilir:
    "İki qadın hər biri bir körpənin onun özünü olduğuna iddia edərək dalaşır və şikayət üçün həzrəti Davud(ə)-ın yanına gəlir. Davud (ə) məsələdən agah olduqdan sonra yaşca böyük olan qadının xeyrinə hökm verir. Onlar sonra Süleyman(ə)-ın yanına gedib onun da rƏyini öyrənmək istəyirlər. Həzrət Süleyman (ə) onları dinlədikdən sonra buyurur: Bıçaq gətirin! Mən uşağı sizin aranızda iki yerə böləcəyəm! Yaşca kiçik qadın (övladına ürəyi yandığı üçün) tez deyir: Yox, belə etmə! Uşaq onundur Həzrəti Süleyman (ə) işi bu yerdə görüb atasının verdiyi hökmün əksinə olaraq yaşca kiçik olan qadının xeyrinə hökm verir.”
    Axı necə ola bilər ki, iki eyni əqidəli Allah peyğəmbəri onlara müraciət olunan şəri məsələlərdə iki müxtəlif və bir-biri ilə tamamilə zidd olan hökm verirlər. Əbu Hüreyrə and içərək təkidlə deyir ki, o günə qədər(sikkin) bıçaq kəlməsini işlətməyibmiş və onun yerinə (mudyə) bıçaq kəlməsindən istifadə edərmiş!
    (Gələcək fəsillərdə bu "hədislər” ilə geniş şəkildə tanış olacaqsınız.)
    4-O başqa bir yerdə Həzrəti Süleyman(ə)-ın dilindən deyir: "Bu axşam mütləq qadınla-rımın yüzü ilə də yaxınlıq edəcəyəm. Qoy onların hər biri mənim üçün Allah yolunda cihad edən bir oğul doğsun.” Mələk onun yanına gəlib deyir: "Ey Süleyman! İnşallah” (əgər Allah istəsə) de! Amma Süleyman (ə) bu sözü deməyib həmin gün qandınlarının hamısı ilə yaxınlıq etdi. Müəyyən müddət keçdi, amma arvadlarının heç biri doğmadı. Yalnız biri doğdu, o da əlil!”
    5-Günlərin biri bir qarışqa Musa(ə)-ı dişləyir. O da qəzəblənərək həmin ərazidə olan bütün qarışqaları yandırıb məhv etməyi əmr edir. Allahdan ona vəhy gəlir:
    Ya Musa! Səni yalnız bir qarışqa dişlədi, sən isə Allaha zikr edən bu qədər canlı heyvanı yandırıb məhv etdin!
    6-Uydurduğu hədislərin biri də İslam Peyğəmbər(s)-i barəsindədir. O deyir: Həzrəti Məhəmməd (s) qəzəbləndiyi zaman günahsız şəxsləri incidər, söyər, təhqir edər və hətta şallaqla da vurardı. Onun bu işi həmən şəxslərin gördükləri günah işlərin kəffarəsi (cəriməsi) hesab olunurdu.
    Görəsən bu işi tarixin ən böyük zülmkarı olan Fir”ona aid etmək olarmı?
    O zaman Peyğəmbər (s) bağışlanma haqqı olmayan bəzi şəxsləri lənətləyibsə, görəsən onlar da Əbu Hüreyrənin fətvasına əsasən sevilib, əzizlənməli, saleh və xeyirxah şəxslər kimi başqalarından üstün tutulmalıdırlarmı?
    Onun bu maraqlı meyarından sonra, görəsən, daha hansı düzgün meyar qalır?
    7-Şeytan Həzrəti Məhəmməd(s)-in namazını pozmaq üçün onun yanına gəlir. Peyğəmbər (s) onu tez tutub boğur və sübh namazı vaxtı hamı onu görsün deyə məscidin sütunlarından birinə bağlamaq istəyir. Amma birdən Süleyman(ə)-ın dediyi "İlahi! mənə elə bir mülk və padşahlıq ver ki, məndən sonra kimsəyə nəsib olmasın” söz yadına düşür və şeytanı buraxır.
    8-Həzrəti Məhəmməd (s) haqqında uydurduğu başqa bir hədisdə deyir: "Peyğəmbər yuxuya qalaraq sübh namazını qəzaya verdi...”
    Onun nəql etdiyi bu kimi saxta və yanlış hədislər bir çoxlarında belə bir fikir yaratdı ki, Peyğəmbər də sair insanlar kimi səhvə, günah işlərə yol vermiş və bəzən məsum bir şəxsə rəva olmayan işlər görmüşlər. Bəziləri də peyğəmbərləri məsum bilməyib, səhv və yanlış əqidəyə əsaslandılar.
    Əbu Hüreyrənin hədislərində ziddiyyətlər
    1-Əbu Sələmə, Əbu Hüreyrədən yoluxucu olmayan xəstəliklər barəsində bir-biri ilə zidd olan iki hədis nəql etmişdir. Əbu Hüreyrə, nəql etdiyi birinci hədisdə bu növ xəstəlikləri rədd edir, ikinci hədisdə isə belə xəstəliklərin mövcud olmasını təsdiqləyir. Əbu Sələmə bu barədə onunla mübahisə edərkən deyir: Ey Əbu Hüreyrə! Məgər bir qədər əvvəl demədinmi ki, heç bir xəstəlik yoluxucu deyil və onların insana heç bir təsiri yoxdur? Əbu Hüreyrə çıxılmaz vəziyyətdə qalaraq əvvəldə dediyi sözü inkar edir.
    2-Onun nəql etdiyi saxta hədislərin birində həzrəti Süleymanın (ə) öz qadınları ilə yaxınlıq etməsi barədə ziddiyyətlərə rast gəlirik. Belə ki, Əbu Hüreyrə onların sayını bəzən 100, bəzən 90, bəzən də 70 və s.. qeyd etmişdir. Bu rəqəmlərin hamısı əhli-sünnətin "Səhih” kitablarında nəql edilmişdir.
    3-Onun mühacirət haqqında nəql etdiyi hədislərə diqqət yetirin: Müsəlmanlar Məkkədən Mədinəyə mühacirət etdikləri zaman Əbu Hüreyrə çox yoxsul və səfil bir ayan idi. O başqalarına nökərçilik edərək (bəzən də dilənərək) gündəlik çörək pulunu zorla qazanırdı. Amma bununla belə o keçmiş illəri xatırlayarkən şəxsi evindən və sahib olduğu quldan söhbət açırdı.
    Müaviyənin zamanında nəql etdiyi rəvayətlərin birində deyir: "Mədinədə beyət üçün Peyğəmbər(s)-in hüzuruna getdiyim zaman yarı yolda qulum məndən aralanıb qaçdı.
    Peyğəmbər(s)-ə beyət etdiyim zaman qulumu onun yanında gördüm. Peyğəmbər (s) məndən soruşdu: Ey Əbu Hüreyrə, bu qul sənindirmi? Cavab verdim: Bəli, ya Rəsuləllah. Mən onu Allah yolunda azad etdim.
    4-Qeyd etdiyimiz kimi Əbu Hüreyrə çox yoxsul və fəqir bir şəxs olmuşdur. O, "SüffƏ yoxsullarından idi Peyğəmbər (s) vəfat edən günə qədər orada yaşamışdır. Çünki, onun Mədinədə nə bir qohumu, nə də evi var idi. Onun boynundan (dizlərinədək) asdığı bitli parçadan başqa bir şeyi yox idi.
    O parçanın iki ucunu bir-birinə bağlayardı ki, övrəti görünməsin. Bəzən acından Peyğəmbər(s)-in minbəri ilə Ayişənin otağı arasında huşunu itirərərək yerə yıxılardı.
    Görəsən belə bir acınacaqlı həyat tərzi sürən bir şəxs mühacirət etdikdən sonra Mədinədə yaşadığı evi haradan və necə əldə etmişdir?!
    O, bu evə anasının Peyğəmbər(s)-in duası ilə müsəlman olduğunu nəql edərkən işarə etmişdir. Bunu da qeyd edək ki, Əbu Hüreyrə bu rəvayəti Şamda olarkən (Müaviyənin zamanında) nəql etmişdir.
    5-Onun nəql etdiyi ziddiyyətli hədislərə, gətirdiyi dəlillərə diqqət yetirsəniz, onların həddən artıq əsassız və mənasız olduqlarına özünüz şahid olacaqsınız. Əbu Hüreyrənin nəql etdiyi hədislərin bir çoxu insanda istər-istəməz ikrah hissi yaradır və dinləyici onun belə maraqsız əfsanələrindən tez bir zamanda yaxa qurtarmağa çalışır.
    Əbu Hüreyrə ona etiraz edən şəxslərə, adətən belə cavab verərdi: "Əbu Hüreyrə öz parçasını (əbasını) Peyğəmbər(s)-in qarşı-sında yerə saldı, O həzrət də əli ilə ona ovuc-ovuc elm tökdü və sonra buyurdu: Onu özünə bağla! Mən də parçanı sinəmə bağlayıb yaddaşsızlıqdan bir dəfəlik yaxa qurtardım. Səhabələrin hamısından çox mən hədis hifz etdim və dünya onun sünnəti ilə doldu.”
    Sanki Allah özü müxaliflərin cavabını vermək üçün bu sözləri Əbu Hüreyrənin ağzından çıxarmışdır.
    Onun nəql etdiyi hədislər bir-birləri ilə zidd olamaqla yanaşı, həm də təkzib edicidir. Buna görə də biz dediklərimizlə kifayət-lənməyib mətləbi bir qədər geniş izah etmək istəyirik.
    Əbu Hüreyrə dəfələrlə görmədiyi eşitmədiyi hadisələrin şahidi olduğunu iddia edərdi. Yeri gəldikcə, biz bu barədə geniş söhbət açacağıq.
    Bu hədisə diqqət yetirin: Günlərin biri Peyğəmbər(s)-in qızı (Osmanın həyat yoldaşı) Rüqəyyənin yanına getdim. Onun əlində daraq var idi. Məni görüb dedi: Bir az bundan qabaq Peyğəmbər (s) burada idi, mən onun saçlarını daradım.
    Bu hədisin bütünlüklə Əbu Hüreyrəyə aid olduğunu hamı təsdiqləyir və çox gözəl bilirlər ki, Rüqəyyə hicrətin üçüncü ilində, "Bədr” döyüşündən sonra vəfat etmişdir. Əbu Hüreyrə isə islamı hicrətin yeddinci ilində, yəni Xeybərin fəthindən sonra qəbul etmişdir. Bu hesabla, ey əql sahibləri! özünüz deyin, o vaxt Rüqəyyə, daraq harada idi?!
    Əbu Hüreyrənin elmi və nəql etdiyi hədislərin dini qanunlarla ziddiyyətliliyi
    Əbu Hüreyrə deyir: Günlərin biri Peyğəmbər (s) bizə belə bir göstəriş verdi: Əgər filan yerdə filan kəsləri tapa bilsəniz od vurub yandırın. Amma onunla vidalaşmazdan əvvəl buyurdu: "O iki nəfəri yandırmağı əmr etdim, amma yandırmaq yalnız Allaha məxsusdur və bu, Ona xas olan əzab növüdür. Siz onları başqa yol ilə öldürün.”
    Göründüyü kimi bu söz "əməl etmə vaxtı çatmadan edilən nəsxdir”( 
    "Nəsx”-verilən hökmə əməl etmədən geri götürmək.  
    ) və belə bir iş Allah və Onun Peyğəmbəri üçün mahal və qeyri-mümkündür.
    Əbu Hüreyrə əqlə zidd olan hədislər də nəql etmişdir. Məsələn: Həzrəti Davud(ə)-ın az vaxt ərzində Quran oxuması və s..
    Bu rəvayətdə deyilir: Həzrəti Davud (ə) atını yəhərləyib qurtaranadək Quranı bir dəfə xətm edərdi.
    Onun bu məzmunda uydurduğu başqa hədislər də vardır. Biz onlardan altısını on birinci fəsildəki qırx hədisin sonunda nəql etmişik.
    Amma onun Bəni-Üməyyə sülaləsinə yaxınlaş-maq və camaat arasında rəğbət qazanmaq məqSədi ilə nəql etdiyi hədislər digər mövzularda söylədiyi hədislərdən daha çoxdur.
    Biz onlardan bəzilərini kitabın beş, yeddi və doqquzuncu fəsillərində ətraflı bəyan edəcəyik. Əlbəttə, bu hədislərin özləri də növbənövdür. Onun nəql etdiyi hədəslərə yersiz təəssüb hissi olmadan diqqət yetirsəniz, görəcəksiniz ki, bu şəxs sanki özünü hədislə doydurmaq istəyən bir acdır və öz xəyalını həyatla doldurmaq istəyir.
    O, özü etiraf edir ki, bir zamanlar fəqiranə və dözülməz həyat tərzi keçirmişdir. Amma az bir vaxtdan sonra hədis uydurmaqla aclığı dəf edə bilmiş və qənaətbəxş həyat tərzi əldə etmişdir. Belə olduğu bir halda onun nəql etdiyi hədis və rəvayətləri dəlil kimi qəbul etmək olarmı? Əgər bu iş düzdürsə, onda qoy Əbu Hüreyrə və onun havadarları kor-koranə təqlid siyasətini özləri üçün ən münasib yol bilib onunla hərəkət etsinlər. Biz də gözləyək, görək nə olur. Onlar öz məqSədlərinə çata biləcəklər, ya yox.
    Mən bu işdə əlimdən gələni əsirgəmə-yəcəyəm, müvəffəq olub-olmamağımız isə yalnız Allahdan asılıdır. Allaha təvəkkül edib Ondan kömək gözləyirəm.
    ***
    Əbu Hüreyrə
    O, Peyğəmbər(s)-in adından həddindən artıq çox hədis nəql etmişdir. Altı "Səhih” kitablarının hamısı və digər "Müsnəd” kitabları da Əbu Hüreyrədən hədis nəql etməkdə ifrata varmışlar. Biz bu iki hədis toplumu müqabilində yalnız onların mənşəyindən söz açacağıq. Çünki, onun bizim dini və əqli həyatımızla birbaşa bağlılığı vardır. Əgər bu bağlılıq olmasaydı, onda o hədislərin mənşəyindən də söz açmazdıq və özümüzü bu çətinliklərlə qarşılaşdırmazdıq.
    Bu hədislərin əhatə dairəsi o qədər genişdir ki, üsulidin və füruidin məsələlərinə də şamil olur. Necə ki, dörd sünnü məzhəbi əşairə və başqa şəriət və kəlam elminin alimləri ilahi hökm və qanunların bir çoxunda bu hədislərə istinad edərək onlardan geniş şəkildə istifadə etmişlər. Bu səbəbdən də Əbu Hüreyrə və onun nəql etdiyi hədislərin kəmiyyət və keyfiyyəti barəsində araşdırma aparmaq məcburiyyəti qarşısında qaldıq. Bəlkə bu yolla hədislərin, Allahın hökmlərinə aid olan hissəsini yaxşı tanıya bilək!
    Category: Saxta hədislərin yaranmasi | Added by: Islam_Kitabxanasi
    Views: 478 | Downloads: 0 | Rating: 0.0/0
    Total comments: 0
    Only registered users can add comments.
    [ Registration | Login ]

    Quranda axtar
    Quran,Hədis,İslam təlimləri, Fiqh
    Quran
    İstifadəçi girişi
    Login:
    Password:
    Kitabxana əxlaq
    Etiqat, Tarix, Fəlsəfə, Dini yaradıcılıq
    Dost saytlar
  • İslamQadını
  • Günahkar-Bəndə
  • Kitablar yüklə
  • Bölmələr
    Tarix [535]
    Etiqat [869]
    Fəlsəfə [4]
    Dini yaradıcılıq [40]
    Bölmələr
    Quran [585]
    Hədis [253]
    İslam təlimləri [24]
    Fiqh [219]
    Azan vaxtları [1]
    Dua [26]
    Din [13]
    Namaz [10]
    Kateqoriyalar
    İslаmdа günаhlаr vә cәzаlаr [12]
    İslam məzhəbləri ilə tanışlıq [24]
    Dinlərlə tanışlıq [58]
    Vəhhabi fitnəsi [3]
    İmamət Haqqın dili ilə [28]
    Vilayəti-fəqih nəzəriyyəsinə bir baxış [6]
    İttihamla üz-üzə [8]
    Məad [17]
    Vəhhabi suallarına cavablarımız [8]
    Əhli-beyt (ə) (məqamı və yolu) [11]
    On dörd məsum əleyhimusəlamın həyatı barədə qısa məlumat [2]
    İslam dunyagörüşü Əbədi həyat [5]
    Əsrin İmamı Mehdi Sahibəz-zamanla (ə) tanışlıq (Məhdəviyyətlə bağli şübhələrə cavab) [28]
    Əhli-beyt (ə) [42]
    İlahi Ədalət [23]
    Mәаd hаqqındа 40 suаl-cаvаb [12]
    Əl-Muraciat [34]
    Şübhələrə cavablar [13]
    Bizim dini əqidəmiz [8]
    Əhli-Beytin (ə) məqamı [12]
    İmam Hüseyn (ə) barəsində hədislər [4]
    Təthir ayəsinin təfsiri [10]
    Şiəlik necə yaranmışdır? [4]
    Allahın varlığının isbatı [9]
    14 sual-14 cavab [2]
    Namazin hikmət və sirləri [11]
    Bəşəriyyətin nicat yolu [12]
    Əqidə üsullarının təlimi 1 [30]
    Əqidə üsullarının təlimi 2 [30]
    İntizar (Müvəffəqiyyətin sirləri” silsiləvi bəhsləri-1) [2]
    İslam şəriətində vacib və haram əməllər [10]
    İmamiyyə şiələrinin əqidə üsullari [11]
    İslamda hüquq nəzəriyyəsi (İmam Səccadın (ə) - 1 [25]
    İslamda hüquq nəzəriyyəsi (İmam Səccadın (ə) - 2 [21]
    Saxta hədislərin yaranmasi [17]
    Əmirəl-möminin Əliyyibni ƏbiTalibin (ə) qəzavətləri [21]
    Qəməri bəni Haşim həzrət Əbulfəzl Abbasın (ə) nurlu çöhrəsi. [19]
    Əqidəmiz nədir? 10 dərs [5]
    Müasir İslam kəlamı (İnsan, fitrət, elm, iman, mərifət, irfan) [15]
    Məkkeyi-Mükərrəmə, Mədineyi-Münəvvərə və Həcc ziyarəti [11]
    40 mövzu 40 həqiqət [16]
    Nəfs təhlükə mənbəyidir [9]
    Həqiqət olduğu kimi... 1 [14]
    Həqiqət olduğu kimi... 2 [14]
    Vəhabi firqəsi [12]
    Gənclər üçün üsuliddin haqqinda 50 dərs [11]
    Müvəqqəti nikah (elmi araşdırma) [15]
    Vəhhabi məzhəbi [21]
    Vəhhabiləri belə gördüm [7]
    Pişəvər gecələr 4 [0]
    Bizimlә, bizdәn gizli (İmаm Mehdi (әc.) ilә tаnişliq) [3]
    Son xilaskar [8]
    Həzrət Rüqəyyə [13]
    Quran və hədis baximindan həcc və ömrə əməlləri [23]
    Axirət aləminə səyahət [6]
    Peyğəmbərin haqq canişini [8]
    Nicat günü [3]
    Tövhid və ilahi ədalət mövzusunda suallar və cavablar [11]
    Qürubdan sonra [18]
    Nübüvvət [5]
    Vəhy və Quran [11]
    Xristianlıq həqiqəti [18]
    Rəsmlərimiz
    Copyright MyCorp © 2020