İslam-Kitabxanasıİslam-Kitabxanası

Azan vaxtları
Saytda axtar
Saytın menyusu
Kitabxana əxlaq
Zərif nöqtələr [5]
Böyük rəhbər ayətullah Xameneinin həyatından əhvalatlar [16]
Həyat dərsi [5]
İslam dünyagörüşü - Cəmiyyət və tarix [16]
İnsan və mənəviyyat [10]
İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [0]
Xəbərdarlıq [3]
“Miratur-rəşad” (hidayət güzgüsü) [15]
İslamda ailə 2 [16]
İslamda ailə 1 [16]
Fəsad sərçeşməsi (Şeytan tələsi) [6]
İslamda Əxlaq 2 [20]
İslamda Əxlaq 1 [26]
İmam Sadiqin (ə) bəyani ilə yaranışın sirləri [8]
Siddiqeyi-Tahirə (ə) 2 [13]
Siddiqeyi-Tahirə (ə) 1 [12]
Ailə səadətinə necə nail olaq? [18]
Kumeyl duasının şərhi 2 [13]
Kumeyl duasının şərhi 1 [12]
Minacatın əzəməti [13]
Ey ata, ey ana, biz müttəhimik [5]
Qadın - Fatimə Fatimədir [14]
Nəsihətlər [26]
İslam dünyagörüşü - Əbədi həyat [5]
Din təlimləri 2-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [30]
Din təlimləri 1-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [31]
İslam dünyagörüşü - İnsan Quranda [5]
İnsanı tanımaq [21]
Axirət azuqəsi 2-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [24]
Axirət azuqəsi 1-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [19]
Ariflərdən [9]
İslam dunyagörüşü İnsan və iman [6]
Əxlaqi və psixoloji çatışmazlıqların araşdırılması [19]
İslam və qərb mədəniyyəti [15]
Əbədi öyüd (ikinci cild) [22]
Əbədi öyüd (birinci cild) [23]
İlahi nəsihətlər [15]
Gəncliyin yeddi səması (zəruri dini biliklər) [9]
İslamda nümunəvi qadınlar – Fatimə (ə) [149]
Günahşünaslıq [19]
Nəfsin saflaşdırılması [24]
İslamda qəhrəman qadınlar [20]
Kəramət sahibləri [13]
Kamil insan [30]
Şəhadət yatağında Mövlanın (ə) öyüdü [17]
Rəbbin dərgahında [22]
İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [11]
İbrət güzgüsü [14]
İmam Zamanla görüşənlər [15]
Allaha doğru [33]
Allahın elçisi [20]
Sadiq yol axtaranlar üçün imam Sadiqin (ə) nəsihətləri [29]
Məhəbbət iksiri [26]
Hicab [14]
Kaş valideynlərim biləydi! [14]
Ayətullahül-üzma Behcətin həyatı [14]
Nəfsi saflaşdırmadan qabaq özünütanıma [4]
Övsafül-Əşraf [7]
Gənc ailələr üçün göstərişlər [6]
Əxlaq elmində 50 dərs [51]
İslamda övlad [1]
Islamda evlənmə və ailə hüququ-2 [11]
Islamda evlənmə və ailə hüququ-1 [13]
Bizim sorgumuz
Ramazan ayında oruc tutmusuzmu?
Total of answers: 1826
Saytın menyusu
Şərhlər: 14
Rəsmlər: 618
Əxlaq: 1118
Müxtəlif: 481
Etiqat, Tarix, Fəlsəfə: 1448
Quran, Hədis, İslam təlimləri, Fiqh: 1131
Statistika

Burda olanlar 1
Qonaqlar 1
İstifadəçilər 0
Son qeydiyyatçılar
  • Elvin1986
  • Jafidlop
  • ElvinAliyev1986
  • ZauriceGar
  • Zartysot
  • Gunahsiz1gun
  • Ceyhun630
  • kami
  • artpak2012
  • zeyneb_a_va
  • Main » Files » Tarix » Livan müsəlmanlarının rəhbəri İmam Musa Sədrin həyatı

    Livan müsəlmanlarının rəhbəri İmam Musa Sədrin həyatı
    2012-05-14, 4:24 AM
    ÜÇÜNCÜ FƏSİL
    ƏXLAQİ SƏCİYYƏLƏR VƏ DÜŞÜNCƏ TƏRZİ
    Oxuculara imam Musa Sədrin qələbə və müvəffəqiyyət rəmzinin nə olduğunu daha da aydınlaşdırmaq üçün bu fəsildə onun əxlaqi səciyyələrindən danışacağıq.
    Sadə həyat tərzi
    İmam Musa Sədr yüksək siyasi və məzhəbi qüvvəyə malik olduğu üçün son dərəcə əzəmətli idi. Şiə, sünni və ya məsihi olmasından asılı olmayaraq, müxtəlif ölkələrdə milyonlarla insanın qəlbinə hakim kəsilmişdi. Dünyanın Camal Əbdün-Nasir kimi böyük və tanınmış şəxsiyyətləri onun qarşısında baş əymişdi. Livanın prezidenti cənab Şarl Helo xüsusi hörmət göstərərək imam Musa Sədr maşına minərkən qapını özü açmışdır.(Ayətullah Məhəmməd İbrahim Cənnatidən nəql olunub.) Amma o hələ də öz nəzərində həmin sadə Nəcəf və Qum tələbəsi idi. Onunla qarşılaşarkən Livan şiələrinin rəisi və dünyada çoxsaylı aşiqi olduğu hiss edilmirdi. Üzücü ictimai-siyasi fəaliyyətlərinə baxmayaraq ev işlərində yoldaşına və uşaqlarına kömək edirdi. Bəzi vaxtlar yemək bişirir, paltar yuyur və hətta ev süpürürdü. Həyatında ən kiçik imkanlardan faydalanmış və yetərincə xeyir vermişdir. O, Livanda məskunlaşdığı ilk illərdə ümumi nəqliyyat vasitələrindən istifadə edirdi. Sonralar səfərlərin sayı artdığı üçün bir maşın aldı. Əbu Əli Hicazi adlı bir şəxs onun sürücüsü oldu. İmam Musa Sədr hər gün bu maşınla müharibə görmüş cənub kəndlərinə baş çəkirdi. O böyük cüssəsi ilə bu kiçik maşında çətinliklə otururdu. Bir gün sürücüsü ona böyük maşın almağı təklif edir. Lakin o qəbul etmir və belə söyləyir: "...əgər böyük maşından istifadə etsəm xalq kiçiklik hiss edər. Biz ruhanilər elə bir iş görməliyik ki, xalqın dilində və gözündə yox, qəlbində yer tutaq...”("Şiənin izzəti”, Möhsin Kəmaliyan və Əkbər Rəncbər Kermani, s.139-183)
    Təvazö və alicənablıq
    Onun alicənablığı və təvazökarlığı kimsənin gözündən yayınmamışdı. Yalnız dostlar və yaxınlarla yox, hamıyla rəftar edərkən peyğəmbər əxlaqını nümayiş etdirirdi. Onun iş yoldaşlarından biri Şeyx Ədib Heydər belə deyirdi: "İmam Musa Sədrin məlum səciyyələrindən biri də onun təvazökar olması idi. Bəqada xidmətində olduğumuz bütün illər ərzində bir dəfə olsun belə onun hökmranlığı altında olduğumuzu hiss etmədik. Onun da eynən bizim kimi bir şəxs olduğunu düşünürdük. Yəni, onun rəftarı elə idi ki, heç kəs qarşısında öz kiçikliyini hiss etmirdi...”("Şiənin izzəti”, s.225)
    Sürücüsü Əbu Əli Hüseyni Hicazi nəql edir: "...daim mənə xatırladırdı ki, xalq onu qarşılamaq istəyərkən maşını onlardan yüz metr aralıda saxlayım və düşüb onları qarşılasın, layiq olduqları üçün onlara hörmət etsin. O deyirdi ki, bu xalq bizim üçün nemət səbəbidir. Allah onları çox sevir...” O xalqla heç vaxt təkəbbürlə davranmazdı. Dəfələrlə olmuşdu ki, Dəməşqə getdiyimiz günlər "mənim növbəmdi” deyib yemək və çayı özü hazırlayırdı. Onunla yaxınlıq nəticəsində bizdə zərrə qədər təkəbbür yarandığını müşahidə etdikdə çox üzülür, ağlayır və belə deyirdi: "Mən belə istəmirəm...Mən Allah qarşısında cavab verə bilməyəcəm. Gedin tənhalığa çəkilin, Allahdan bağışlanmağınızı diləyin ki, təkəbbürə düçar olmayasınız...”(Həmin mənbə, s.284)
    Aldanmışların əfvi
    Corc Həbəşin rəhbərliyi altında kommunist partiyasının (xalq cəbhəsi) üzvü olan bir neçə şiə cavan aldadılaraq imam Musa Sədrə hazırlanmış terror planını yerinə yetirmək üçün tapşırıq alır. Onlar qumbaraatanla silahlanıb imam Musa Sədrin yolu üstə pusqu qururlar. Bu zaman onlardan biri qəflətdən oyanıb peşman olur və özünü "Əməl” təşkilatının cavanlarına çatdırıb onları təşkil olunmuş terrordan xəbərdar edir. "Əməl”in cavanları məntəqəni mühasirəyə alaraq onları tutub imam Musa Sədrin yanına aparırlar. O, alicənablıq göstərib, onların azad edilməsini göstəriş verir.("Livan”, şəhid Çəmran, s.316)
    Livan ruhanilərindən biri mərhum Şeyx Hüseyn Xətib imam Musa Sədrin müxaliflərindən idi. O özü belə deyirdi: "...mən bu kişi ilə çox vuruşdum! Onunla çox mübarizə apardım. Lakin hər nə qədər çox mübarizə aparırdımsa, bir o qədər məhəbbət göstərir və mənim görüşümə gəlirdi. O qədər məhəbbət göstərdi ki, xəcalət çəkib həya etdim...”("Şiənin izzəti”, s.214)
    Onun qatı müxaliflərindən biri də mərhum Şeyx Məhəmməd Cavad Muğniyə idi. Mərhum məclislərdə və qəzetlərdə imam Musa Sədrə qarşı şiddətli hücumlar edirdi.(Müraciət edin: 3-cildlik "İmamın dostları” əsərinə)Lakin o heç zaman bu yaşlı ruhaniyə qarşı cavab xarakterli tədbirlər görmədi. Əksinə, ona daim hörmət edir və təşkil etdiyi yığıncaqlara dəvət edirdi. İmam Musa Sədr onu yoxlamaq üçün evinə gedir və çətinliklə qarşılaşdıqda bütün gücü ilə ona kömək etməyə çalışırdı. Şeyx Məhmud Fərhad (ruhani) və Kamil Əsəd (Livan məclisinin sədri) imam Musa Sədrin qatı müxaliflərindən sayılırdılar. Lakin o, birincini özünə müavin təyin etdi və görüşmək üçün ikincinin evinə getdi .("İmamın dostları”, c.1, s.248, 291)
    Şəhid doktor Mustafa Çəmran imam Musa Sədrin bu səciyyəsi ilə bağlı ona belə yazır: "...ey mənim sevimlim! Sən qövmün simvolusan. Min dörd yüz illik əzab-əziyyəti öz çiyinlərində daşıyırsan. Min dörd yüz ilin ittihamlarına, töhmətlərinə, hücumlarına, nifrinlərinə və acı sözlərinə dözürsən. Keçmiş kinləri, tarixi düşmənçilikləri, acı həsəd və xainlikləri dadırsan. Sən fədakarlıq edirsən. Sən hər şeyindən keçirsən, sən öz həyat və varlığını insanlara fəda edirsən və düşmənlərin bunun əvəzində söyüş söyüb, xəyanət edirlər. Onlar töhmətlər vururlar və cahil xalqı sənə qarşı təhrik edirlər. Lakin sən, ey imam, bir an olsun belə haqdan dönmürsən və pisliyə pisliklə cavab vermirsən. Sən tufanda dayanmış möhkəm dağ kimi sakit və arxayınlıqla həqiqətə, kamilliyə doğru addımlayırsan. Bu baxımdan sən Əlinin nümayəndəsi, Hüseynin varisisən... Mən sənin tərkində mübarizə aparıb bu şərəfli yolda şəhadət şərbəti daddığım üçün fəxr edirəm.”("Şiənin izzəti”, s.297)
    İbadət və bəndəlik
    Bu mövzu şiə cəmiyyətində rəhbərlik və imamətin mühüm şərt və əsaslarından sayılır. İbadət və bəndəlik imam Musa Sədrin vücudunda yüksək səviyyədə təcəlla edirdi. Bu səciyyə onu kamil insanların zümrəsinə daxil etmişdi. İmam Musa Sədrlə birgə dərs oxumuş Qum və Nəcəf mədrəsəsinin seçilmiş şəxsiyyətlərindən biri bu barədə belə deyirdi: "...O, ruhaniyyət böyüklərinin uca zümrəsinə daxil olmuşdu. Əxlaqi səciyyələr baxımından indiyədək oxşarını görməmişəm. Kamil bir ruhani üçün lazım olan hər bir şeyi onda müşahidə etdim. Xüsusi ilə axır zamanlar ibadət etməkdə misilsiz olmuşdu. O həm öz dövrünün ziyalı şəxsiyyəti, həm də yüksək ibadət ruhuna malik bir fərd idi.
    Həzrət Əlinin (ə) hərəmini ziyarət edib, əməlləri yerinə yetirərkən onun aşiq olması açıq-aşkar görünürdü. Nəcəfdən Kərbəlaya piyada ziyarət səfərimizdə o aşiqanə halda idi. Dua və Aşura ziyarəti oxunarkən ən yüksək ruhiyyə onda olurdu. Ağlamaqdan gözləri qızarırdı. Əhli-beyt (ə) müsibətlərini yada salarkən üzgün halda fəsih ərəb və fars şerləri oxuyurdu...”(Ayətullah seyyid Əli Muvəhhid Əbtəhidən nəql olunub)
    Xalqa sevgi
    O, küçə və bazar camaatını çox sevirdi. İş və problemlərinin çox olmasına baxmayaraq, daim xalqla görüşmək üçün müəyyən vaxt təyin edirdi. Xalqın yanında yaşayır, onlarla görüşür və rahatlaşırdı; xalqa olan sevgisi nurlu gözlərindən sezilirdi. O deyirdi: "...mənim yerim sizin aranızdadır; mənim qərərgahım qəlblərinizdir; gücüm əllərinizdədir; mənim mühafizəçim gözlərinizdir; mənim proqramlarım sizin vasitənizlə icra olunacaq. Bu dünyada heç kəsi və heç nəyi sizdən üstün tutmayacam...”(Besət həftənaməsi)
    Məzhəbi münasibətlər və əzəmətli dini bayramlarda Livanın əksər dini-siyasi şəxsiyyətləri iştirak edirdilər. Lakin imam Musa Sədr belə günlərdə kasıb təbəqə və xüsusi ilə cənub bölgəsinin təcavüzə məruz qalmış məntəqəsindəki yetim uşaqlarla olmağı üstün tuturdu. O belə günlərdə xalqla görüşmək üçün xüsusi vaxt ayırırdı. Düşmən atəşi altında olan sərhəd kəndlərini bir-bir gəzirdi. Bütün bunlara görə xalq ona aşiq olmuşdu. Sürücüsü Əbu Əli Hicazi belə deyir: "...Mən və mühafizəçi mərhum Əbu Əli Yunis bütün bu mərhələlərdə onu müşayiət edirdik. İmam bu cür görüşlərdə xalqın evlərinə daxil olur və bir müddət onların yanında otururdu. Kənd əhalisindən dünyasını dəyişən olduqda onun yas məclisində iştirak edirdi... Bir çox hallarda günorta və ya şam yeməyini həmin kəndlərdə kasıb və əkinçi xalqın süfrəsində yeyirdi. Onun yemək zamanı əkinçi və zəhmətkeş kənd əhalisinin süfrəsindən başqa bir süfrədə oturması mümkün deyildi. Çox rahat soruşurdu: "Anacan bu gün günorta üçün nə hazırlamısan?” O heç zaman çeşidli yeməklərin hazırlanmasına icazə verməzdi. Həmişə sadə kəndli yeməkləri yeməyə israr edirdi. Əgər ev sahibi xüsusi yemək hazırlamağa çalışsaydı, imam deyirdi: "Anacan, əgər məni istəyirsinizsə və Allahın əzabına düçar olmağıma razı deyilsinizsə, icazə verin həmin sadə yeməklərinizdən istifadə edim...”("Şiənin izzəti”, s.288)
    Şəhid yadigarlarının hüzurunda
    O, şəhid ailələri ilə görüşmək üçün xüsusi vaxt ayırmışdı. Daim onların könlünü alır, fədakarlıq və sabitqədəmliklərindən enerji alırdı. İmam Musa Sədr bir dəfə tənha qalmış altımış yaşlı qadınla görüşməli idi. Onun ailəsinin bütün üzvləri bombardmanlarda və müxtəlif hadisələrdə şəhid olmuşdu. Bir müddət öncə sonuncu övladını itirən bu qarı imam Musa Sədri çox həvəslə qarşıladı. İmam Musa sədr otağın bir küncündə oturmuşdu. Qarı onun qarşısında oturub heç nə danışmırdı. Amma birdən titrək səslə danışmağa başladı: "Ey imam, sən nə üçün qadınlara təlim ordusu yaratmamısan. Əgər belə bir ordu olsaydı, mən orada döyüş qanunlarını öyrənib, şəhadət iftixarına nail olardım.”(Şəhid Çəmrandan nəql olunub, "Livan”, s.94)
    Başqa bir görüş iki övladını itirmiş ailə ilə oldu. Ailənin atası imam Musanı görərkən belə dedi: "Ey imam! Narahat olma. Mənim başqa üç oğlum da var. Yoldaşım və özümlə birlikdə beş nəfərik. Biz hamımız şəhadətə hazırıq.” (Həmin mənbə, s.12)
    Sərrast baxış
    İmam Musa Sədr İslam maarifi, dini məsələlər və hökmlər barəsində düzgün və dəyərli nəticəyə gəlirdi. Dünyanın yaranışı haqda geniş və aşkar fəlsəfi və arifanə nəzərə malik idi. Onun bütün nəzəriyyələri Əhli-beyt (ə) məktəbindən qaynaqlanırdı. Belə bir düşüncədə olması onu elmi, ədəbi, siyasi, ictimai və hərbi meydanda dövrünün yüksək şəxsiyyəti etdi. Dərin düşüncə və təfəkkürə malik olması müxtəlif ərsələrdə üzərinə düşən məsuliyyəti yerinə yetirərkən müvəffəq olmasına səbəb oldu. Beləliklə, imamın bir sıra düşüncə və baxışlarına nəzər salırıq.
    İslam dünyagörüşü
    O, Quran ayələrinə əsaslanaraq yaranışın ədalət və haqq üzərində möhkəmləndiyini və daim kamilliyə və qurtuluşa doğru hərəkət etdiyini düşünürdü. Onun fikrincə yaranışda səbəbsiz heç nə yoxdur; hər bir şeyin son dərəcə diqqət və zərifliklə yaradılması açıq-aşkar görünür. Beləliklə batil, zülm və xəyanət hər nə qədər güclü və əhatəli olsa da məhv olasıdır. Yalnız ədalət, haqq və onların tərəfdarları əbədidir.
    İslami insanşünaslıq
    İmam Musa Sədr "Rum” surəsinin 30-cu ayəsinə istinad edərək insan yaranışının hənif (təkallahçılıq) dini əsasında olduğunu bildirir və bu söz üzərində çox möhkəm dayanırdı. O belə deyirdi: "...İslam baxımından bütün insanlar pak fitrətlə yaradılmışdır. Mühitin təsir və sıxıntısı onun özünü büruzə verməsinin qarşısını alır, insan zülm və fəsada əl bulaşdırır. Lakin yenə də həmin halda pak fitrət onu düzgünlüyə dəvət edir...”
    Beləliklə, qəlbin dərinliyində mövcud olan bir qüvvə insanı xeyir işlərə çağıran dəvətçi ilə həmkarlıq edərək onu ilahi hədəflərə doğru həvəsləndirir.
    Qeybi qüvvələr
    O inanırdı ki, insan fitrətindən əlavə, bir çox gizli qüvvələr böyük insanlara xidmət edir. Bu qüvvələr insanpərvər amalları gerçəkləşdirmək yolunda həmin şəxslərə yardımçı olur. Buna görə də doğru din və həqiqət uğrunda çalışarkən çətinliklər və tənhalıqdan qorxmaq lazım deyil. Əksinə, bu yolda böyük addımlarla addımlayıb, çalışmaq lazımdır. İmam Musa Sədr bu inancda idi və öz etiqadını əməldə də göstərdi. O səylərindən, ixlasından, qeybi qüvvələrdən kömək alaraq öz qurtuluş amallarını milyonlarla məhrum insanların qəlbinə hopdurdu.
    Təbliğdə yenilik
    İmam Musa Sədr müvəffəq olduğu elmi təcrübələri haqqında belə deyir: "...bu addımlar mənim iki ildən az müddət ərzində Livanın Sur şəhərində qazandığım təcrübələrə əsaslanır. Mənə açıq-aydın əyan oldu ki, təbliğ kamil şəkildə bəyan olunsa, İslamın və xalqın ruhi ehtiyacları nəzərə alınsa, hər hansı bir dəvət dövrə münasib olsa çox təsirli ola bilər. Belə bir dəvəti bütün təbəqədən olan insanlar, hətta ipə-sapa yatmayanlar və nadanlar qəbul edirlər...Tam yəqinliklə bildirirəm ki, vacib əməlləri və vəzifələri yerinə yetirmək üçün yol tam açıqdır. Hamı, uzaq və yad olanlar da dini qəbul edib onun uca göstərişlərinə əməl etməyə hazırdır... Təbliğdə ixlas, zövq və çalışmaq kifayət edir...”
    Nizam-intizam zərurəti
    O başqa bir məclisdə nizam-intizamın təsirli əhəmiyyəti barədə belə deyirdi: "...mən döyüşdən qayıtmış bir əsgərəm. Allah mənə elə bir yerdə iş təyin etmişdir ki, düşmənlə üzbəüz dayanmışam. Buna görə də səhlənkarlığın acısını hiss edirəm. Müharibə dili ilə desək, döyüş bölgəsindəyəm, İslam düşmənlərinin dağıdıcı zərbəsini dadıram...”(İslam simasının salnaməsi, s.75)
    O, söhbətinin davamında "Ər-Rəhman” surəsinin 7-8-ci ayələrinə istinad edərək nizam-intizamın və proqramlı hərəkətin əhəmiyyətini bəyan edərək deyir: "...Allah-təala nə üçün bizi bu ayədə ədalətə və nizam-intizama dəvət edir? Çünki dünya nizam əsasında qurulmuşdur. Beləliklə, əgər biz bu dünyanın övladları olmaq istəyiriksə, əgər yaşayıb, fəaliyyət göstərib, səmərəyə çatmaq istəsək gərək nizamlı şəkildə işləyək. Hərc-mərclik və nizamsızlıq bu dünyada yalnız məhvlə nəticələnir. Çünki bizim yaşadığımız dünyada hər bir şey nizam əsasında qurulmuşdur. Bir çox ayələrdə bildirilir ki, dünya haqq, ədalət və nizam-intizam əsasında möhkəmlənmişdir. Hər kim bu dünyada nizam-intizamsız olsa nəticəyə çatmayacaq...” (Həmin mənbə, s.77)
    İslami mədəniyyət və incəsənət
    O, İslami mədəniyyət və incəsənət haqqında bir çox sözlərə malik idi. İmam Musa Sədr "tövhidşünaslıq”, "əbədiyyət”, "həmahənglik”, "bəsirət” və "quruculuq” kimi məsələləri İslam mədəniyyətinin bariz səciyyələrindən sayırdı.((Bu haqda ətraflı məlumat almaq üçün müraciət edin: İmam Musa Sədr, Məhrumların ümidi, s.271))
    "...Şərq incəsənəti və ədəbiyyatının bir hissəsi olan İslami incəsənət və ədəbiyyat düşüncə dərinliyi və gözəllik baxımından dünya incəsənəti və ədəbiyyatı xəzinələrindəndir. İspaniyalı şair Mikayıl Onamono və Almaniyalı Höte kimi dünyanın müasir sənətkar və ədəbiyyatçıları İslam incəsənəti və ədəbiyyatından ilham almışdır. İslami incəsənətin memarlıq və rəssamlıqda olan böyük təsirini unutmaq olmaz...”
    Sənət müsəlmanlar üçün dünyəvi, ümumi və gözəl bir məfhumdan qaynaqlanır: "Allah gözəldir və gözəlliyi sevir!” Bu məfhum bütün varlıq aləminə təcəlla etmişdir. Biz İslam cəmiyyətində xüsusi fərqli təbəqənin rifahına həsr olunmamış gözəl sənətkarlıq nümunələri hiss edirik. Bu sənətkarlıq nümunələri həyatın bütün yönümlərində - evlərdə, məscidlərdə, kitablarda, onların cildlərində, bazarlarda və ictimai yerlərdə əks olunur. Şam, İsfahan və sair şəhərlərdə mövcud olan qədim evlərə, bazarlara, məscidlərə və tarixi binalara azca nəzər salmaqla müsəlmanların geniş sənətkarlıq nümunələri olduğunu görəcəyik.(İslam və 21-ci əsrin mədəniyyəti, imam Musa Sədr, Əli Höccəti Kermaninin tərcüməsi, s.127)
    İdeoloji hücum
    İmam Musa Sədr 1962-ci ilin aylıq dini yığıncağında mədəniyyətə təcavüz olunduğunu xatırlatdı. Bir sıra mətləbləri bəyan etməklə ideoloji hücum adlı yeni bir təcavüzdən söz açdı. O bildirdi ki, bu təcavüz siyasi, hərbi və iqtisadi təcavüzdən daha qorxuludur. İmam Musa Sədr sözünə belə davam etdi:
    "...Düşüncə azadlığını itirmiş bir millət üçün fikri azğınlıqdan, ideoloji təcavüzdən qurtulmaq çox çətindir, belə bir təcavüz çox təhlükəli və dərin təsirə malikdir... Çox təəssüf ki, müsəlmanlar arasında bu acı həqiqət dəhşətli və qeyri-adi bir şəkildə peyda olmaqdadır; yazıçılar, natiqlər, ixtiraçılar və adi xalq ictimai, hətta əxlaqi və tərbiyəvi məsələlərdə qeyri-islami ideologiyalardan təqlid edirlər. Qərb alimlərinin nəzəriyyələrinin və hətta kəlamlarının çərçivəsindən xaric olmurlar. Onlar İslami tövsiyə və nəzəriyyələri hətta bir nəzəriyyə kimi mütaliə etməkdən də imtina edirlər.
    Bu qədər dəyərli düşüncə və ideyası olan bir millətin əməl məqamında bütün bunları kənara qoyması təəccüb doğurur. Onlar bu düşüncə və ideyalardan hətta nəzəriyyə kimi də istifadə etmirlər...”("Aylıq söhbət salnaməsi”, s.26)
    Gerilik amilləri
    O, müsəlmanların geriləməsinin səbəbinin üç şeydə (süstlük və tənbəllik, yalançılıq, istismara düçar olmaq) olduğunu bildirən nəzər sahiblərinə kömək edərək bu üç mehvərin əsas amillərini araşdırırdı. O belə deyirdi: Müsəlmanların tənbəl olmasının səbəbi nədir? Onların yalançılıq kimi rəzil sifətlərə aludə olmasına nə bais oldu? Hansı səbəblərə görə istismarçılar bu qədər rahatlıqla böyük İslam cəmiyyətinə daxil oldular və nəticədə müsəlmanlar istismara düçar oldu?
    İmam Musa Sədr bu sualları açıqlamaqla geniş bir mövzunu bəyan edir və sonda belə bir nəticəyə çatır ki, müsəlmanların əsas gerilik səbəbi cəmiyyətin islahı istiqamətində fəaliyyət göstərən vahid təşkilatın olmamasıdır. Həzrət Peyğəmbərin dövründə məhz risalət, imamət və rəhbərlik nəticəsində belə bir hökumət və təşkilat yarandı. Bir çox insanlar İslami tərbiyə aldılar və əxlaqi baxımdan uca məqama çatdılar. Həmçinin İslami cəmiyyət də inkişaf etməyə başladı. İmam Musanın bütün söhbətlərindən belə bir nəticə əldə edirik ki, o müsəlmanların istiqamətlənməsi üçün dini bir hökumətin olmasını zəruri hesab edir. İmam Musa Sədr öz əqidəsinə müəyyən miqdarda əməl donu geyindirə bildi. Beləliklə, bu ölkədə "Livan şiələrinin ali məclisi” adı altında ali bir təşkilat yaratdı.
    Tələb olunmuş iman
    O, siyasi və ictimai həyatında bəzi darbaxışlı və düşüncəsiz insanlarla qarşılaşırdı. Belə insanların fikrincə siyasətə qatışıb, xalqın problemləri ilə maraqlanmaq dini bir alim üçün təqvasızlıq və iman zəifliyi nişanəsidir. Lakin imam Musa Sədr belə insanların qarşısında müqavimət göstərib öz düşüncələrini müdafiə etdi:
    "...Mənim haqqımda deyirlər ki, Seyid Musa həddini aşıbdır; o gərək iman, namaz və sair ibadətlərlə kifayətlənsin. Çox yaxşı, mən Allaha imanla kifayətlənəcəm. Lakin doğrudan da Allaha iman nədir? Allaha iman zalım hökumətlərin taxt-tacını qorumaq, xalqı sakitləşdirib onları səbrə dəvət etməkdirmi?!
    İman Quran məntiqində belə izah olunur: "Dini yalan hesab edəni gördünmü? O elə adamdır ki, yetimi itələyib qovar və yoxsulu yedirtməyə rəğbətləndirməz. (Nə özü fəqiri yedirdər, nə də özgəsini qoyar.)("Maun”, 1-3) Həqiqi iman odur ki, insanın başqalarının problemlərinə biganə qalmasına mane olsun. Qonşusu ac olduğu halda gecəni (rahatçılıqla) sübh edən şəxsin Allaha və qiyamət gününə imanı yoxdur. Bu bizim anlamadığımız imandır...”("Besət” həftənaməsi)
    Qəbul olunmuş namaz
    İmam Musa Sədr üçün zöhd, təqva, səbr və bu kimi digər kəlmələr öz həqiqi mənasını daşıyırdı. Onun fikrincə bu dəyərli kəlmələrdən heç zaman sui-istifadə etmək olmaz. O daim çalışırdı ki, bu müqəddəs kəlmələrin mənasında edilmiş dəyişiklikləri aradan götürsün və onları öz əslinə qaytarsın. Bu səbəbdən, imam Musa Sədr namaz haqda belə deyirdi:
    "...Qardaşlar! Hansı namaz Allah dərgahında qəbul olunur? Xalqı zülümkarlığa etiraz etməkdən çəkindirən namazmı?! Xalqı düzgün yoldan azdıran, ölkənizin (Livan) məsul şəxslərini zülm və sitəmə şövqləndirən namazmı?! Heç zaman! Belə bir namaz Allah dərgahında qəbul deyil. Xalqa xidmətlə yanaşı olan namaz qəbul olunur!
    "Vay halına o namaz qılanların ki, onlar öz namazlarından qafildirlər. Onlar riyakarlıq edər və zəkat verməyə mane olarlar.”(Maun”, 4-7)Əgər qonşularının hüquqlarını tapdasan namaz səni behişt əvəzinə cəhənnəmə daxil edəcək.("Besət” həftənaməsi)
    İctimai həyat
    İmam Musa Sədr "Əsr” surəsinin 3-cü ayəsinə (və təvasəv bil-həqqi və təvasəv bis-səbr) əsaslanaraq ictimai həyatın zəruri olması qənaətinə gəlir, guşənişinliyi ziyan və azğınlıq səbəbi hesab edirdi. O deyirdi ki, Allah bu ayədə möminləri bir-birlərini tövsiyə etməyə dəvət edir. Deməli, möminlər bir-birlərini tövsiyə etmək üçün cəmiyyətdə iştirak etməlidirlər və bu yolla onların təkamülü üçün zəmin yaranır. Ayədə göstərilmiş tövsiyə kəlməsindən insanların bir-birinə kömək etməsi və ictimai həyat nəzərdə tutulur. Ayədəki bu göstəriş hər bir müsəlman üçün vacibdir. Hər bir müsəlman bu növ əməlləri yerinə yetirməli, imanını kamilləşdirməlidir. Əks halda onu əbədi ziyan və azğınlıq gözləyir.("Dirasatun lil-həyat”)
    İnfaq və dirçəliş
    İmam Musa Sədr "Bəqərə” surəsinin 195-ci ayəsini (Allah yolunda xərcləyin. Öz əlinizlə özünüzü təhlükəyə atmayın, yaxşılıq edin! Allah yaxşılıq (ehsan) edənləri sevir.) təfsir edərkən elm, təcrübə, can, mal, məqam və sair bu kimi şeylər bəxşiş etməklə gerçəkləşən infaqlar arasında can infaqının daha çox fəzilətli olduğunu bildirir. O deyirdi: Öz sərvətimizi kasıba verdikdə, məqam və vəzifəmizi başqasına tapşırdıqda, yaxud elm və təcrübəmizi kiməsə bəxşiş etdikdə malik olduğumuz sərmayələrimizdən bir hissəsini əta etmiş oluruq. Lakin Allah yolunda canını verən şəxs həqiqətdə hər bir şeyindən əl çəkir. Buna görə də Allah-təala onun bütün günahlarını bağışlayır və şəhid qanı cəmiyyətin dirçəliş və möhkəmlik mənşəyinə çevrilir.
    İmam Musa Sədr mal infaqını ictimai ədalətin gerçəkləşməsinə və ayrıseçkiliyə səbəb olan təbəqələrin yaranmasının qarşısının alınmasına səbəb sayır. O deyir:
    "...Əgər cəmiyyətdə infaqın rəvac tapmaması nəticəsində müxtəlif təbəqələr arasında fasilələr yaranarsa və cəmiyyətə zülm-sitəm hakim kəsilərsə, bütün bunların zərər- ziyanı ilk növbədə infaqdan imtina etmiş şəxslərə, sonra başqa insanlara dəyəcəkdir. Eyni zamanda əgər infaqın rəvac tapması nəticəsində cəmiyyət dirçələrsə, bu dirçəlişdən ilk növbədə infaq edən şəxslər faydalanacaqdır.("Əhadisus-sehr”, s. 57-68)
    Category: Livan müsəlmanlarının rəhbəri İmam Musa Sədrin həyatı | Added by: Islam_Kitabxanasi
    Views: 423 | Downloads: 0 | Rating: 0.0/0
    Total comments: 0
    Only registered users can add comments.
    [ Registration | Login ]

    Quranda axtar
    Quran,Hədis,İslam təlimləri, Fiqh
    Quran
    İstifadəçi girişi
    Login:
    Password:
    Kitabxana əxlaq
    Etiqat, Tarix, Fəlsəfə, Dini yaradıcılıq
    Dost saytlar
  • İslamQadını
  • Günahkar-Bəndə
  • Kitablar yüklə
  • Bölmələr
    Tarix [535]
    Etiqat [869]
    Fəlsəfə [4]
    Dini yaradıcılıq [40]
    Bölmələr
    Quran [585]
    Hədis [253]
    İslam təlimləri [24]
    Fiqh [219]
    Azan vaxtları [1]
    Dua [26]
    Din [13]
    Namaz [10]
    Kateqoriyalar
    Böyük qeybət dövründə alimlərin məqami [6]
    Tarixi və dini bəhslər (şübhələrə cavab) [5]
    Buxari və Müslümün səhihlərinə bir baxış 1 [21]
    Təhlükəylə üz-üzə [2]
    Beytül-əhzan (Həzrət Fatimeyi-Zəhranın (s) həyatı) [16]
    İmam Həsən (ə) və İmam Hüseynin (ə) başına nələr gəldi? [26]
    İmam Məhdi (ə) barəsində təhqiqat [3]
    Vilayət günəşi (2-ci cild) [16]
    Vilayət günəşi (1-ci cild) [25]
    Ziyarətmnamələr [10]
    Sәfәvilәr tаriхi (zühurdаn süqutаdәk) (2-ci cild) [19]
    Sәfәvilәr tаriхi (zühurdаn süqutаdәk) (1-ci cild) [17]
    Vəhhabi əqidəsinə əqli bir baxış (5-ci cild) [6]
    Vəhhabi əqidəsinə əqli bir baxış (4-cü cild) [5]
    Vəhhabi əqidəsinə əqli bir baxış (3-cü cild) [4]
    Vəhhabi əqidəsinə əqli bir baxış (2-ci cild) [9]
    Vəhhabi əqidəsinə əqli bir baxış (1-ci cild) [8]
    Vəhhabiliyin siyasi tarixi [24]
    Peyğəmbərlərin həyatı [28]
    İslamda şiəlik [19]
    Peyğəmbərin (s) davranışlarına bir baxış [14]
    İmam Xomeyni (r) əsri [36]
    İslаm tаrixi və təhlillər [18]
    Erməni Müsəlman davası (1905) [12]
    Seyyidüş-şühəda Həmzənin həyatı [5]
    Meysəm Təmmarın həyatı [4]
    Həbib ibn Məzahirin həyatı [3]
    İmam Məhdi əleyhissəlamın həyatı [3]
    İmam Həsən Əskəri əleyhissəlamın həyatı [2]
    İmam Əliyyən-Nəqi əleyhissəlamın həyatı [3]
    İmam Riza əleyhissəlamın həyatı [5]
    Bilalın həyatı [2]
    İmam Məhəmməd Təqi əleyhissəlamın həyatı [2]
    İmam Museyi-Kazim əleyhissəlamın həyatı [3]
    Salman Farsinin həyatı [3]
    İmam Cəfər Sadiq əleyhissəlamın həyatı [3]
    Müslim ibn Əqilin həyatı [4]
    İmam Məhəmməd Baqir əleyhissəlamın həyatı [2]
    Hücr ibn Ədinin həyatı [3]
    Livan müsəlmanlarının rəhbəri İmam Musa Sədrin həyatı [8]
    İmam Zeynül-Abidin əleyhissəlamın həyatı [5]
    İmam Hüseyn əleyhissəlamın həyatı [4]
    İmam Həsən Müctəba əleyhissəlamın həyatı [3]
    Əmmar Yasirin həyatı [5]
    Əmirəl-möminin Əli ibn Əbutalib əleyhissəlamın həyati [6]
    Mister Hemferin xatirələri [9]
    Kərbəlada çaxan bir şimşək [13]
    Həzrət Zeynəbin (s.ə.) həyatı [11]
    Qədir-Xum [5]
    İmаm Hüsеynin (ә) qiyаmınа аnаlitik bir bахış [5]
    İmam Hüseyn əleyhissalamın həyatı [7]
    İmаm Rizа (ә), İmam Mehdi (əc) vә hәzrәt Mәsumә (ә) hаqqındа qısа mәlumаt [7]
    Həzrət Əlinin (ə) Malik Əştərə məktubunun şərhi [7]
    Qeyb dövrünün tarixi [17]
    Amerika niyə məhv olacaq [7]
    Əli əleyihissalam kimdir? [13]
    Nur sırası [7]
    Rəsmlərimiz
    Copyright MyCorp © 2019