İslam-Kitabxanasıİslam-Kitabxanası

Azan vaxtları
Saytda axtar
Saytın menyusu
Kitabxana əxlaq
Zərif nöqtələr [5]
Böyük rəhbər ayətullah Xameneinin həyatından əhvalatlar [16]
Həyat dərsi [5]
İslam dünyagörüşü - Cəmiyyət və tarix [16]
İnsan və mənəviyyat [10]
İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [0]
Xəbərdarlıq [3]
“Miratur-rəşad” (hidayət güzgüsü) [15]
İslamda ailə 2 [16]
İslamda ailə 1 [16]
Fəsad sərçeşməsi (Şeytan tələsi) [6]
İslamda Əxlaq 2 [20]
İslamda Əxlaq 1 [26]
İmam Sadiqin (ə) bəyani ilə yaranışın sirləri [8]
Siddiqeyi-Tahirə (ə) 2 [13]
Siddiqeyi-Tahirə (ə) 1 [12]
Ailə səadətinə necə nail olaq? [18]
Kumeyl duasının şərhi 2 [13]
Kumeyl duasının şərhi 1 [12]
Minacatın əzəməti [13]
Ey ata, ey ana, biz müttəhimik [5]
Qadın - Fatimə Fatimədir [14]
Nəsihətlər [26]
İslam dünyagörüşü - Əbədi həyat [5]
Din təlimləri 2-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [30]
Din təlimləri 1-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [31]
İslam dünyagörüşü - İnsan Quranda [5]
İnsanı tanımaq [21]
Axirət azuqəsi 2-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [24]
Axirət azuqəsi 1-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [19]
Ariflərdən [9]
İslam dunyagörüşü İnsan və iman [6]
Əxlaqi və psixoloji çatışmazlıqların araşdırılması [19]
İslam və qərb mədəniyyəti [15]
Əbədi öyüd (ikinci cild) [22]
Əbədi öyüd (birinci cild) [23]
İlahi nəsihətlər [15]
Gəncliyin yeddi səması (zəruri dini biliklər) [9]
İslamda nümunəvi qadınlar – Fatimə (ə) [149]
Günahşünaslıq [19]
Nəfsin saflaşdırılması [24]
İslamda qəhrəman qadınlar [20]
Kəramət sahibləri [13]
Kamil insan [30]
Şəhadət yatağında Mövlanın (ə) öyüdü [17]
Rəbbin dərgahında [22]
İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [11]
İbrət güzgüsü [14]
İmam Zamanla görüşənlər [15]
Allaha doğru [33]
Allahın elçisi [20]
Sadiq yol axtaranlar üçün imam Sadiqin (ə) nəsihətləri [29]
Məhəbbət iksiri [26]
Hicab [14]
Kaş valideynlərim biləydi! [14]
Ayətullahül-üzma Behcətin həyatı [14]
Nəfsi saflaşdırmadan qabaq özünütanıma [4]
Övsafül-Əşraf [7]
Gənc ailələr üçün göstərişlər [6]
Əxlaq elmində 50 dərs [51]
İslamda övlad [1]
Islamda evlənmə və ailə hüququ-2 [11]
Islamda evlənmə və ailə hüququ-1 [13]
Bizim sorgumuz
Ramazan ayında oruc tutmusuzmu?
Total of answers: 1932
Saytın menyusu
Şərhlər: 14
Rəsmlər: 618
Əxlaq: 1118
Müxtəlif: 481
Etiqat, Tarix, Fəlsəfə: 1448
Quran, Hədis, İslam təlimləri, Fiqh: 1131
Statistika

Burda olanlar 1
Qonaqlar 1
İstifadəçilər 0
Son qeydiyyatçılar
  • Foilimnuy
  • Karasevstist
  • Xalid11
  • semi_84
  • farid777
  • Allah___dogru
  • Alishka1111
  • narmin93
  • Messenat
  • Riza
  • Main » Files » Etiqat » İslam şəriətində vacib və haram əməllər

    İslam şəriətində vacib və haram əməllər
    2012-01-09, 4:43 PM
    İKİNCİ FƏSİL
    İBADƏTLƏR, NAMAZ, ZƏKAT, XÜMS, ORUC, HƏCC, ƏMR BE MƏRUF, NƏYZ ƏZ MÜNKƏR, KƏFFARƏLƏR VƏ ONLARIN MÜQƏDDİMƏLƏRİNƏ AİD MƏSƏLƏLƏLR
    51. Təharətsiz şəxsə aşağıdakı dörd əməl üçün təharət əldə edib, (dəstəmaz, qüsl və ya təyəmmüm etməsi) vacibdir:
    1. Namaz;
    2. Vacib təvaf; (Kəbənin ətrafında dolanmaq).
    3. Qurani-məcid xəttinə toxunmaq;
    4. İstihazə olmuş qadının ona qüslün vacib olub-olmamasına baxmayaraq gündə beş dəfə vacib olan gündəlik namaz üçün dəstəmaz olması.
    52. Cənabətli şəxsə aşağıdakı altı əməli əncam verməsi üçün cənabət qüslü etməsi vacibdir.
    1. Namaz;
    2. Allah evinin təvafı;
    3. Qurani-kərimin xəttinə toxunmaq;
    4. Səcdə ayələrini oxumaq;
    5. Məscidlərdə dayanmaq;
    6. Məscidul-həram və Məscidun-Nəbi (s) məscidlərindən keçmək.
    53. Vacib namazı qılmaq və vacib təvafı yerinə yetirmək üçün sidik məxrəcini yumaq, həmçinin qait məxrəcini su və ya üç tinə (daş, parça və s...) ilə pak etmək vacibdir.
    54. Qeyd olunmuş altı əməli əncam vermək üçün heyzdən pak olmuş hər bir qadına heyz qüslü etmək vacibdir.
    55. Qeyd olunmuş altı əməli əncam vermək üçün uşaq doğub nifas qanı görən qadına nifas qüslü etmək vacibdir.
    56. Qeyd olunmuş altı əməli əncam vermək üçün istihazə qanı görmüş qadına istihazə qüslü etmək vacibdir.
    57. Bədəni soyumşu və üç qüsldən qabaq əli və ya bədən üzvlərindən birini meyyitin bədəninə toxunduran şəxsə məssi meyyit qüslü etmək vacibdir. Bundan başqa halların isə qüslü yoxdur. Həmçinin insan bədəninin sümüklü hissəsi də insanın bütün bədəni hökmündədir.
    58. Dəstəmaz və qüsl etmək imkanı olmadıqda, dəstəmaz və qüsl şərt sayılan hər hansı bir əməl üçün dəstəmaz və ya qüsl əvəzinə təyəmmüm etmək vacibdir.
    59. İstər kişi, istərsə də qadın, istər böyük, istərsə də kiçik və hətta zinadan əmələ gəlmiş müsəlman uşağın üzünü can verərkən qibləyə tərəf çevirmək vacibdir. Üzünü qibləyə tərəf çevirməkdən məqsəd onu arxası üstə yatızdırmaqdan ibarətdir. Belə ki, ayaqları qibləyə tərəf olmalıdır. Amma qeyd etmək lazımdır ki, bu məsələ haqqında müxtəlif nəzərlər irəli sürülmüşdür.
    60. Müsəlmanın vəfatından xəbərdar olan hər bir mükəlləf əvvəlcə onun bədəninin nəcasətini pak etmək və daha sonra ona üç növ su ilə qüsl verməsi «kifayi vacib» sayılır. Üç növ su isə aşağıdakılardır:
    Birinci: Sidrlə qatılmış su;
    İkinci: Kafurla qatılmış su;
    Üçüncü: Xalis su.
    61. Meyyitin səcdə edərkən yerə dəyən yeddi bədən üzvlərinə kafur sürtmək vacibdir. Səcdə üzvləri dedikdə alın, əllərin içi, dizlər və ayağın iki böyük barmağının başı nəzərdə tutulur.
    62. Hər bir müsəlmanı üç təmiz və halal parça ilə kəfənə bükmək vacibdir. Birinci: Long; İkinci: Köynək; Üçüncü: Sərtasər.
    Qeyd etmək lazımdır ki, qüsl, hünut (səcdə üzvlərinə kafur sürtmək) və kəfən döyüş meydanlarında şəhid olanlara aid deyildir.
    63. Yaşı altmışı ötmüş hər bir müsəlman ölüsü (hətta zinadan yaranmış müsəlman uşağı) üçün meyyit namazı qılmaq vacibdir. Meyyit namazı isə qüls, kəfən və hünutdan sonra qılınır.
    64. Hər bir müsəlman meyyitini torpaq altında qibləyə tərəf dəfn etmək vacibdir. Belə ki, onu qəbrdə sağ tərəfi üstə yatızdırıb üzünü qibləyə tərəf qoymaq lazımdır. Qeyd etmək lazımdır ki, meyyit üçün qüsl, hünut, kəfən, namaz və dəfn işlərinin əncam verilməsi bütün müsəlmanlara kifayi vacib sayılır. Qeyd olunmuş işləri kafir üçün əncam vermək, həmçinin kafiri müsəlmanlar qəbristanlığında dəfn etmək isə haramdır.
    65. Qeyd olunmuş beş əməli əncam vermək üçün meyyitin vəlisindən icazə almaq lazımdır.
    Şəri vəli olmadıqda isə bu əməllər heç bir şərti olmadan bütün xalqa kifayi vacib sayılır. Vəlidən məqsəd, meyyitin ata, oğul, qardaş, həyat yoldaşı kimi varislərindən ibarətdir.
    66. Kəsbi yerdə dəfn olunmuş, haram kəfən, üç qüsldən birini vermədən, hünut və ya kəfənsiz halda dəfn olunan hər bir möminin qəbrini açmaq vacibdir. Həmçinin kafirlər qəbristanlığı, möminə hörmətsizlik sayılan və ya vəsiyyət etdiyi yerdə deyil, ayrı bir yerdə dəfn olunduğu hallarda da onun qəbrini açmaq vacib sayılır. Qeyd olunmuş hallarda onun qəbrini açıb çatışmamazlıqlarını kamilləşdirmək və ya onu münasib yerdə dəfn etmək zəruridir.
    67. Bütün ibadətlərdə qürbət niyyəti etmək vacibdir. Belə ki, ibadətlərdə insanı ibadət əməlinə başqa şeylər və şəxslər deyil, məhz Allah niyyəti vadar etməlidir. Qürbət niyyəti üçün bir-biri ilə fərqli olsa da aşağıda qeyd olunmuş niyyətlərdən hər biri kifayətedicidir.
    1. Allah-taalanın göstərişini yerinə yetirmək;
    2. Mənəvi və ruhi baxımdan Allaha yaxınlaşmaq;
    3. Allah-taalanın ibadət və pərəstişə layiq olması;
    4. Allah-taalanın nemətləri qarşısında şükr etmək;
    5. İlahi məhəbbət;
    6. İbadət əməlində mövcud olan xeyirlərə nail olmaq;
    7. Axirət aləmində Behiştə nail olmaq;
    8. Axirət aləmində Cəhənnəmdən nicat tapmaq;
    9. Allah-taalanın dünyəvi nemətlərini cəlb etmək;
    10. Dünyəvi müsibətlərdən yaxa qurtarmaq.
    Qeyd etmək lazımdır ki, bu niyyətlərin daha üstünü beşinci və daha sonra üçüncü, onların daha aşağısı isə onuncu niyytələrdən ibarətdir.
    68. Gündəlik «Sübh», «Zöhr», «Əsr», «Məğrib» və «İşa» namazlarını müəyyən şərtləri ilə öz vaxtında qılmaq, haqqında təkid olunmuş vacib əməllərdəndir. Həmçinin qeyd olunmuş namazların hər birini tərk etmək və ya təxirə salaraq qəzaya vermək haramdır.
    69. Müsəlmanların rəhbəri və ya onun tərəfindən təyin olunmuş «imam cümə»-yə müəyyən şərtlər əsasında Cümə namazı təşkil verib xalqı ona dəvət etməsi vacibdir. Cümə namazı ilə Zöhr namazının vacibliyi isə «təxyiri» vacib sayılır.
    70. Müəyyən şərtlər əsasında (azan) eşidərkən Cümə namazında iştirak etmək vacib sayılır. Bu vacib isə «təxyiri vacib»dir. Yəni mükəlləf iki rəkətlik Cümə ilə dörd rəkətlik Zöhr namazları arasında ixtiyar sahibidir. Lakin Cümə namazını qılmaq daha üstündür. Qeyd etmək lazımdır ki, bu məsələ barədə müxtəlif nəzərlər irəli sürülmüşdür.
    71. Xovf namazını qılmaq vacibdir. Yəni döyüş meydanının qızğın vaxtında qiblənin əksində durmuş düşmənin etdiyi həmlə qorxusundan qılınan namaz nəzərdə tutulur. Bu namaz dörd rəkətli namazlarda camaatla qılındıqda döyüşçü (əsgər) müsafir olmasa belə şikəstə halında qılmalıdır. Xovf namazı belə qılınır:
    İmam camaat məsələn zöhr namazı başlayır və əsgərlərdən bir dəstəsi Zöhr namazlarının birinci rəkətini imamla (pişnamazla) birlikdə, ikinci rəkətini isə özləri təklikdə qılır və cəbhəyə gedirlər. Daha sonra ayrı bir dəstə gələrək öz namazlarının birinci rəkətlərini imamın ikinci rəkəti ilə birlikdə, qalanını isə təklikdə qılırlar.
    72. «Mütariyə» namazını qılmaq vacibdir. Bu isə döyüş meydanında düşmənin həmləsindən ayağa durmaq imkanı olmayan halda qılınan namazdan ibarətdir. Bu namazda təkbir dedikdən sonra namaz hissələri və şərtlərini imkan olduğu halda yerinə yetirmək lazımdır. Hətta rüku və səcdələr üçün göz və qaş işarəsi vacib və kifayətedicidir. Həmçinin bu namazda bədənin sakit dayanması, üzü qibləyə durmaq adi rüku və səcdələr, libas və s. şeylərin pak olması şərtləri götürülmüşdür.
    73. Qiblə şərt olan və ya qibləyə aid olan əməllərdə qibləni tanımayan şəxs üçün onu axtarıb tapması vacibdir. Buna misal olaraq, can verən (müsəlmanı) qibləyə tərəf çevirmək, ölünü qibləyə tərəf dəfn etmək, heyvanın başını qibləyə tərəf kəsmək və qibləyə tərəf təxəlli etməkdən qorunmaq kimi halları qeyd etmək olar.
    74. Səfərə çıxmış şəxsə dörd rəkətli olan Zöhr, Əsr və İşa namazlarını şikəstə qılması vacibdir.
    75. Ayat namazının vaxtında qılmaq vacibdir. Bu isə günəş və ayın tutulması, zəlzələ həmçinin yer və ya göyə aid hər hansı bir vəhşətli hadisə üçün qılınan məxsus namazdan ibarətdir.
    76. Kəbə evini təvaf etdikdən sonra Təvaf namazının ədası vacibdir. Təvaf namazı sübh namazı kimi olub. Həzrət İbrahim (ə) məqamının yanında qılınmalıdır.
    77. Böyük oğula, atasının tərk edib ölənədək qəzasını yerinə yetirmədiyi namazlarının qəzasını qılması və ya başqasına (pul ilə) qıldırması vacibdir. Həmçinin atanın qəza orucu və ananın namaz qəzasını yerinə yetirməkdə böyük oğula vacibdir. Qeyd etmək lazımdır ki, ikinci məsələ barədə müxtəlif nəzərlər irəli sürülmüşdür.
    78. Hər bir mükəlləfə öz vaxtında əncam vermədiyi, batil tərzdə qıldığı və mürtəd (dindən xaric olan) halında qılmadığı namazlarının qəzasını qılması vacibdir. Bunun isə gündəlik Ayat və ya bundan başqa namazlardan olması barədə heç bir fərqi yoxdur. Əlbəttə istisna olunmuş hallar bu məsələdən xaricdir. Həmçinin hən hansı bir vacib namazı tərk etmək və ya onu öz müəyyən vaxtından təxirə salmaq haram sayılır.
    79. Hər bir mükəlləfə nəzr, əhd, and və ya müstəhəb olsa belə başqaları tərəfindən əcr olduğu (pul qarşısında namaz qılması) hallarda namazı yerinə yetirməsi vacibdir. Həmçinin əqd (kəbin) əsnasında şərt yolu ilə insana lazım olan namaz da bu qəbildəndir.
    80. Ata və ananın öz övladından tələb etdiyi, belə ki, onu yerinə yetirmədikdə narahatçılıqlarına səbəb olan hər hansı bir namaz və ya xeyir işi yerinə yetirmək vacibdir. Çünki belə bir halda onların sözünə baxmamaq valideynə qarşı hörmətsizlik sayılır.
    81. Aşağıda qeyd olunan dörd səcdə ayələrindən birini oxuyan və ya onu başqasından eşidən şəxsə səcdə etməsi vacibdir.
    1. Səcdə surəsinin 15-ci ayəsi;
    2. Fussilət surəsinin 37-ci ayəsi;
    3. Nəcm surəsinin 62-ci ayəsi;
    4. Ələq surəsinin 19-cu ayəsi.
    82. Mübarək Ramazan ayında şəri üzrü olmayan hər bir mükəlləfə oruc tutması vacibdir. Oruc isə gün boyu «qürbətən iləllah» (Allaha yaxınlaşmaq) niyyəti ilə aşağıdakı işlərdən pərhiz etməyə deyilir:
    1-Yemək;
    2-İçmək;
    3-Kişinin qadınla cinsi əlaqədə olması;
    4-İstimna; Yəni əl və ya başqa vasitələrlə özündnə məninin xaric edilməsi.
    5-Bilərəkdən sübh açılanadək qüsl etmədən cənabət, heyz və ya nifas hallarında qalmaq;
    6-Bilərəkdən Allah-taala, peyğəmbərlər (ə) və imamlara (ə) yalan qoşmaq;
    7-Bilərəkdən başı suya batırmaq;
    8-Bilərəkdən qəliz toz və ya tüstünü udmaq;
    9-Maye şeylərlə imalə etmək;
    10-Bilərəkdən və ixtiyar üzündən qusmaq.
    Qeyd olunmuş işlərin (oruc tutmuş şəxsə) haram olduğundan əlavə, orucun batil olması, bəzilərinin isə kəffarəyə səbəb olması ilə nəticələnir. Həmçinin Ramazan ayının orucu və sair vacib olan orucun tərk edilməsi də haramdır.
    83. Mübarək Ramazan ayı, həmçinin sair vacib olan müəyyən günlərin oruc qəzasını tutmaq, orucunu qəzaya vermiş imkanı olan şəxsə vacibdir.
    84. Etiqaf(Etikaf müəyyən günlərdə ən azı üç gün müddətində Came məscidlərində oruc tutub ibadətə məşğul olmaqdan ibarətdir ki, bu əməlin özünəməxsus qaydaları və şərtləri vardır (mütərcim).)əməlini üçüncü gündən davam etdirmək vacibdir. Yəni iki gün ərzində məsciddə etikaf edib, onu üçüncü gün sübh çağınadək batil etməyən şəxsə, üçüncü günün sübh azanından dördüncü günün gecəsinin əvvəlinədək o günün orucunu tutub, etikaf əməlini davam etdirməsi vacib sayılır.
    85. Müəyyən şərtlər əsasında doqquz növ malın zəkatını vermək vacibdir. Belə ki, iki növ pul, üç növ heyvan və dörd növ taxıl (dənli bitki) məhsulu nəzərdə tutulur.
    Qeyd olunmuş sözlərdən, aşağıdakı şeylər nəzərdə tutulur: qızıl, gümüş, dəvə, inək, qoyun, buğda, arpa, xurma və kişmiş.
    Həmçinin bu malların zəkatı aşağıda qeyd olunmuş səkkiz yerdə məsrəf olunmalıdır:
    Yoxsullar, miskinlər, zəkatı yığıb mühasibə edənlər, zəkat verməklə qəlbləri islama doğru yönələnlər, qulların (alınıb azad edilməsi), borclular, Allah yolunda (xeyriyyə işlər görmək) və səfərdə (pulu qurtarıb) yolda qalanlar.
    86. Fitr bayramı axşamının əvvəlindən, bayram gününün fitr namazı vaxtınadək gündəlik yeməyin fitrə zəkatını ayrımaq vacibdir. Amma fitr namazını qılmayanlar, fitrə zəkatını bayram gününün Zöhr vaxtınadək verə bilərlər.
    87. Malın və fitrə zəkatının qarşısını almaq haqqında təkid olunmuş haram işlərdəndir. Bu sözdən isə qeyd olunmuş iki mal hüququnu ödəməmək və ya onları öz vacib vaxtından təxirə salmaq nəzərdə tutulur.
    88. Həzrət Məhəmmədin (s) Əhli-beytinə (ə) məxsus olan malın xümsunu (beşdə birini) ayırıb vermək vacibdir. Xüms on ikinci İmamın (əc.) qeybə çəkildiyi dövranda da o həzrətin (əc.) mülkü sayılaraq onun (ə) canişinlərinə verilməlidir. Xüms müəyyən şərtlər əsasında aşağıdakı şeylərdən ayırılmalıdır.
    1-Müharibə qənimətləri;
    2-Mədənlər;
    3-Xəzinə; (yəni tapılmış ləl-cəvahirat və s.)
    4-Suyun altına girməklə (vadalazlıq etməklə) əldə edilən cəvahirat;
    5-Zimmi(Zimmi kafir islam dövlətində yaşayaraq onun qanunlarına tabe olan əhli-kitaba (məsih, yəhudi və s. deyilir).) kafirin müsəlmandan aldığı torpaq sahəsi;
    6-Sahib və miqdarı müəyyən olunmayan haram qatışmış halal mal;
    7-İnsanın illik məxaricindən artıq gələn hər növ ticarət və qeyri-ticarət faydaları;
    Qeyd etmək lazımdır ki, imkan olan halda xümsu tərk etmək və ya onu təxirə salmaq haqqında təkid olunmuş haram işlərdən sayılır.
    89. Həccətul-islam əməlini yerinə yetirmək vacibdir. Bu isə islam şəriətinin göstərişinə əsasən hər bir mükəlləfin müəyyən şərtlər əsasında ömründə bir dəfə Zul-hiccə ayında müqəddəs Məkkə və sair yerlərə gedərək həcc əməlini yerinə yetirməsindən ibarətdir. Belə bir həcc əməli üç növdür:
    1. Təmətte;
    2. İfrad;
    3. Qiran.
    Qeyd olunmuş həcci üç növü niyyət və bir sıra əməllərdə bir-biri ilə fərqli olsalarda, ümumiyyətlə bir-birinə bənzəyir.
    Bu vacib əməl on müqəddimə və şərtdən, həmçinin on üç hissədən ibarətdir ki, onları sıra ilə qeyd edirik:
    Həccin müqəddimə və şərtləri belədir.
    1-Həddi-büluğa çatmaq;
    2-Ağıllı olmaq;
    3-Məxaric baxımından imkanlı olmalı;
    4-Bədən baxımından imkanıl (sağlam) olmalı;
    5-Vaxt (zaman) baxımından imkanlı olmaq;
    6-Yolda bir maneənin olmaması;
    7-Bu səfərin bədənə ziyan və zərərli olmaması;
    8-Bu səfərin onun üçün həddindən artıq əziyyət olmaması;
    9-Bu səfərin daha əhəmiyyətli olan digər bir vacib əməlin tərk edilməsinə səbəb olmaması;
    10-Bu səfərin haram bir iş ilə birgə olmaması;
    Həcc əmələnin hissələri isə belədir:
    1-Ehram;
    2-Ərəfat çölündə dayanmaq;
    3-Məşərul-həramda dayanmaq;
    4-Cəmərəni (şeytanı) daşlamaq;
    5-Qurban kəsmək;
    6-Minada başı qırxdırmaq və yaxud saç və ya dırnaqdan bir az kəsmək;
    7-Təvaf;
    8-Təvaf namazı;
    9- Səy (Səfa və Mərvə dağları arasında qaçmaq);
    10-İki və ya üç gecə müddətində Minada qalmaq;
    11-Mina günlərində cəmərələri daşlamaq;
    12-Nisa təvafı;
    13-İki rəkət təvaf namazı.
    Qeyd etmək lazımdır ki, hər hansı bir yol ilə insana vacib olmuş həcc əmələni tərk etmək, onu təxirə salmaq, həmçinin vacib ömrə əməlini tərk etmək, haqqında çoxlu təkidə olunmuş haram işlərdən sayılır.
    90. Təməttö ömrəsini yerinə yetirmək vacibdir. Bu isə islam şəriətinin göstərişinə əsasən hər bir insanan ömründə bir dəfə vacib olan əməldən ibarətdir. Belə ki, bu əməlin vacibliyi təməttö həccinin vacib olması ilə birgə onun əməli, təməttö həccinin əməli ilə birgə, həmçinin onun şərtləri də təməttö həccinin şərtləri kimidir.
    Təməttö ömrəsi beş əməldən ibarətdir:
    1-Ehram;
    2-Təvaf;
    3-İki rəkət təvaf namazı;
    4-Səy;
    5-Təqsir.
    91. Müfrədə ömrə əmələni yerinə yetirmək vacibdir. Bu isə Məkkə şəhəri sakinləri və onun ətrafının müəyyən zonasında yaşayanlar üçün ömürlərində bir dəfə müəyyən şərtlər əsasında vacib olan ibadətdən ibarətdir.
    Bu əməl yeddi hissədən ibarətdir ki, təməttö ömrəsinin beş əməlinin üzərinə Nisa təvafı və onun iki rəkət namazını əlavə etməklə düzəlir.
    92. (Pul vasitəsi ilə) əcir almaq, həccətul-islamın batil olması, nəzir və şərt etmək, həmçinin sair yollarla mükəlləfə vacib olmuş hər bir həcc və ömrə əməllərini yerinə yetirmək vacib sayılır.
    93. Hədiyyə olmuş həcci qəbul etmək vacibdir. Belə ki, bir nəfərə sən «sən həccə get, xərcin mənim öhdəmdədir» sözü deyilsə, bu sözü deyən şəxs etibarlı olduqda mükəlləfə bu təklifi qəbul edib təyin olunmuş zamanda həccə getməsi vacib sayılır.
    94. Hər bir mükəlləfə bəzi günah işləri əncam verdikdə kəffarə verməsi vacibdir. Kəffarəyə səbəb olan günahlar və onların hər birinin miqdarı islam şəriətində müəyyən olmuşdur. Kəffarələr ibadətlər kimi olduğu üçün onların hamısını qürbət niyyəti ilə vermək lazımdır. Burada kəffarənin səbəbləri və miqdarı barədə söz açmaq münasibdir.
    95. Bir müsəlmanı səhvən öldürən şəxs, onun diyəsini verməkdən əlavə mürtəbə kəffarəsi də verməlidir. Belə ki, bir qul azad etməli, bunu bacarmadıqda iki ay ardıcıl oruc tutmalı, bunu da bacarmadıqda altmış yoxsulu doyuzdurmalıdır.
    96. Ramazan ayı orucunun bir gününü heç bir üzürü olmadan və bilərəkdən yeyən şəxs, müxəyyyərə kəffarəsi verməlidir. Belə ki, yuxarıda qeyd olunmuş ürəyinin istədiyi üç işdən birini yerinə yetirməlidir.
    97. Ramazan ayı orucunun qəzasını heç bir üzrü olmadan günortadan sonra açan şəxs, on nəfər yoxsula yemək verməli, bunu bacarmadıqda isə üç gün oruc tutmalıdır. Bu isə mürəttəbə kəffarəsi adlanır.
    98. Zihar kəffarəsi vacibdir. Zihar dedikdə bir kişinin öz həyat yoldaşına onu özü üçün haram etmək niyyəti ilə «sənə yaxınlaşmaq mənim üçün anama yaxınlaşmaq kimidir» sözünü deməsindən ibarətdir. Belə bir sözü demək haram olsa da təlaq sayılmaz, lakin onun üçün kəffarə verməlidir. Belə ki, bir qul azad etməli, buna imkanı olmadıqda altmış yoxsulu doyuzdurmalı, bunu bacarmadıqda isə iki ay ardıcıl olaraq oruc tutmalıdır.
    99. Özünün şəri nəzir və ya əhdini sındıran şəxsin Ramazan ayı kəffarəsi verməsi vacibdir. Belə ki, bir qul azad etmək, ardıcıl olaraq iki ay oruc tutmaq və ya altmış yoxsulu doyuzdurmaq kimi üç əməldən birini yerinə yetirməlidir.
    100. Yaxın adamları və ya qohum-əqrəbasının müsibətində başının tükünü qayçı və ya başqa şeylərlə kəsən qadının Ramazan ayı kəffarəsi verməsi vacibdir.
    101. Özünün şəri andını sındıran şəxsin kəffarə verməsi vacibdir. Belə ki, ya bir qulu azad etməli, ya on nəfər yoxsula yemək verməli yaxud da on nəfər yoxsula paltar verməlidir. Bunlara imkanı çatmadıqda isə üç gün oruc tutmalıdır.
    102. Öz əri və ya qohumlarının müsibətində saçını yolan qadının (andı sındırmaq kimi) kəffarə verməsi vacibdir. Çünki qadına ər və ya qohum-əqrəbasının müsibətində saçlarını yolub, üzünü cırmaq və özünü qana boyamağı haram sayılır.
    103. Öz övladı və ya həyat yoldaşının müsibətində paltarını cıran kişiyə (andı sındırmaq kimi) kəffarə verməsi vacibdir. Çünki belə işlər kişi üçün haramdır.
    104. Bir müsəlmanı bilərəkdən və zülm olaraq öldürən şəxsə cəm kəffarəsi vermək vacibdir. Belə ki, həm bir qulu azad etməli, həm ardıcıl olaraq iki ay oruc tutmalı, həm də altmış yoxsulu doyuzdurmalıdır. Pul tapılmadıqda isə qalan iki əməli yerinə yetirməlidir.
    105. Ramazan ayının bir günlük orucunu bilərəkdən və heç bir üzürü olmadan haram yemək, şərab içmək və ya zinakarlıq kimi haram bir işlə açan şəxsə, cəm kəffarəsi vermək vacibdir.
    106. Ramazan ayının orucunu imkansızlıq və ya həddindən artıq əziyyətə görə açan qoca kişi, qoca arvad və susuzluq xəstəliyi olan şəxslərin kəffarə verməsi vacibdir. Həmçinin Ramazan ayının orucu, özü və ya körpəsi üçün ziyanverici olduğundan orucunu açan hamilə qadın və ya süd verən ananın da kəffarə verməsi vacibdir. Belə ki, onların hər birinin gündəlik kəffarəsi bir müdd (yəni təqribən 750 qarm), aylıq kəffarəsi isə iyirmi iki kilo yarım yemək (buğda və s.)-dan ibarətdir. Qeyd etmək lazımdır ki, həcc və ya ömrə əməllərində möhrim şəxsə haram olan bir çox işləri əncam verməyin də kəffarəsi vardır. Lakin onların hamısı Allah evinin zəvvarlarına aiddir. Bu məsələlər həcc əməlləri adlı kitabda qeyd olunduğu üçün burada onlardan söz açmırıq.
    107. Əmr be məruf – yəni xalqı imkan daxilində və müəyyən şərtlər əsasında Allahın vacib etdiyi işlərə vadar etmək vacibdir. (Müəyyən şərtlər isə aşağıdakılardan ibarətdir:)
    Birinci: Əvvəl mehriban daha sonra acıqlı danışıq;
    İkinci: Mehribanlıqla icbari əməl, daha sonra qeyri-mehribanlıq icbariyyəti;
    Üçüncü: Daha sonra yaralamaq və öldürməyə səbəb olan şiddətli əməllərin həyata keçirilməsi.
    Qeyd etmək lazımdır ki, birinci mərhələ mütləq şəkildə bütün camaata, ikinci mərhələ yalnız dini rəhbərin icazəsi ilə, üçüncü mərhələ isə məhz islam hakiminin vəzifəsi olaraq vacib sayılır.
    108. Nəhy əz münkər – yəni xalqı islam dininda haram olan işlərdən əmr be məruf mövzusunda qeyd olunmsuş mərhələlər əsasında çəkindirmək vacibdir.
    İmkan olarkən və qarşıda heç bir maneənin olmaması hallarında nəhy əz münkəri tərk etmək, haqqında təkid olunmuş haram işlərdən sayılır.
    109. Xəbəri və imkanı olan halda ilahi dində vücuda gəlmək istəyən hər növ bidətin qarşısını almaq vacibdir. Həmçinin belə bir bidət vücuda gəldikdən sonra onu aradan aparmaq da vacib sayılır.
    110. İstər kafirlər, istərsə də islam adı ilə islam dininin həqiqətləri ilə mübarizədə olan islam düşmənlərinin mədəni, siyasi və iqtisadi yürüşlərinin qarşısını almaq vacibdir.
    111. Can və mal baxımından ziyan gördükdə belə möminlər və xüsusilə alimlərin din hökmlərinin məhv olması, bidətin yaranması, din əleyhinə olan qanunların yayılması həmçinin dini müqəddəslərə qarşı hörmətsizlik və pis işlərin yayılması qarşısında sükut etməsi haramdır. Əlbəttə bunda daha böyük bir eybin (ziyanın) qarşıda olması hallarında sükut etməyin heç bir eybi yoxdur.
    112. Hər bir mükəlləfə istər abadlıq, istərsə də səhralıqda təxəlli halında üzü və ya arxası qibləyə tərəf oturması haramdır.
    113. Heyzli və nifaslı qadın, həmçinin dəstəmazı olmayan şəxslərin əli və ya bədənlərini Qurani-kərimin xətti, mübarək Allah adı, muqəllibəl-qulubi və-əbsar (ərə) Xaliqus-səmavati vəl ərz (ərə) və Bariun-nəsəmat (ərə) kimi Allaha məxsus olan sifətlər, həmçinin həzrət Peyğəmbər (s) və o həzrətin (s) məsum Əhli-beyti olan imamların (ə) mübarək adlarına toxundurmaq haramdır. Bu məsələ barəsində isə müxtəlif nəzərlər irəli sürülmüşdür.
    114. Cənabətli, heyzli və nifaslı şəxslərin məscidlərdə oturmaq və ya hər növ dayanması haramdır. Bu barədə bütün məscidlər bərabərdir (eyni hökmdədir), amma belə şəxslərin məscidlərin içindən ötüb keçməsinin eybi yoxdur.
    115. Qeyd olunmuş şəxslərin Məkkə şəhərində yerləşən Məscidul-həram və Mədinə şəhərində yerləşən Məscidul-Nəbi (s) məscidlərindən ötüb keçməsi haramdır.
    116. Vacib səcdə ayəsi olan Səcdə surəsinin 15-ci, Fussilət surəsinin 37-ci, Nəcm surəsinin 62-ci və Ələq surəsinin 19-cu ayələrinin cənabətli, heyzli və nifaslı şəxslər tərəfindən oxunması haramdır. Qeyd olunmuş şəxslərin bu surələrin özünü oxumasının haramlığı barədə isə müxtəlif nəzərlər irəli sürülmüşdür.
    117. Heyzli və nifaslı qadının namaz qılıb, oruc tutması, həmçinin etikaf üçün əyləşməsi haramdır.
    118. Fitr və Qurban bayramları günündə oruc tutmaq haramdır.
    119. Həcc əmələrin əncam verən, həmçinin başqa şəxslərin Minada Təşrik – (yəni Zul-hiccə ayının 11-12 və 13-cü) günləri oruc tutması haramdır.
    120. Şəban ayının sonu və ya Ramazan ayının əvvəli məlum olmayan gündə, Ramazan ayının birinci günü niyyəti ilə oruc tutmaq haramdır.
    121. Qadının öz ərinin hüququna maneçilik törədən halda müstəhəb orucu tutması haramdır.
    122. övladın valideynə qarşı əziyyət və hörmətsizliyə səbəb olan vaxtda (müstəhəb) oruc tutması haramdır.
    123. Səfər zamanı vacib və ya müstəhəb oruc tutmaq haramdır. Amma filan orucun səfərdə tutlmasını nəzir etdikdə isə haram sayılmır. Həmçinin nəzəri cəlb edəcək həddə bədənə ziyanlı olan orucun tutulması da haramdır. Oruc haram olduqda isə batil sayılır.
    124. Namazda təkəttüf etmək (yəni əlləri şəriət göstərişi və namazın bir hissəsi bilib bir-birinin üzərinə qoymaq) haramdır. Bunun isə yovmiyyə (gündəlik) və qeyri-yovmiyyə, həmçinin vacib və müstəhəb namazları arasında heç bir fərqi yoxdur. Bu əməl ilə namazı batil olub-olmaması barədə isə müxtəlif nəzərlər mövcuddur.
    125. Şəriət göstərişi və təəbbüd niyyəti ilə məmumların (pişnamaza iqtida edənlərin) pişnamazın həm surəsini oxuduqdan sonra amin deməsi, həmçinin pişnamazın özü və ya tək halında namaz qılan şəxsin bu sözü (qeyd olunmuş niyyətlə) deməsi haramdır. Bu sözlə namazın batil olub-olmaması barədə isə müxtəlif nəzərlər mövcuddur.
    126. Bilərəkdən və heç bir şəri üzrü olmadan yovmiyyə namazlarını batil etmək (namaz qılan şəxsin sonradan o namazı yenidən qılması niyyətində olub onu yerinə yetirsə belə) haramdır. Buna misal olaraq namazı batil edən hədəsi əsğər və ya hədəsi əkbər, qiblədən dönmək, namazdan kənar bir söz danışmaq, bilərəkdən qəh-qəhə ilə gülmək, dünya işləri üçün uca səslə ağlamaq, namazın surətini bir-birinə vuran bir əməli yerinə yetirmək, yemək-içmək və bu kimi işlərin yerinə yetirilməsini qeyd etmək olar. Zəruri hallar isə bu hökmdən istisna olmuşdur.
    127. İnsanın ona eyni və ya kifayi tərzdə vacib olmuş vacib bir əməli yerinə yetirdiyinin qarşısında pul alması haramdır. Buna misal olaraq meyyitə qüsl verib, namaz qılmaq və s. bu kimi işləri qeyd etmək olar. Həmçinin belə bir şəxsin meyyitin varisi və ya başqalarından pul alması arasında heç bir fərq yoxdur. Bu məsələ barəsində müxtəlif nəzərlər mövcuddur.
    128. İstər vacib, istərsə də müstəhəb ibadətlərdə riyakarlıq etmək haramdır. Belə ki, ibadi bir əməli, xalqın diqqətini cəlb etmək üçün yerinə yetirmək nəzərdə tutulur. Bunu isə yalnız xalq niyyəti ilə həm Allah, həm də xalq niyyəti arasında, həmçinin bir əməlin əsli və ya hissələrində riyakarlıq etmək arasında heç bir fərq yoxdur. Buna misal olaraq dəstəmaz alarkən əlin yuyulması və ya başa məsh edilməsi, həmçinin namaz qılarkən qiraət (oxunuş) və səcdə və yaxud namazın xüsusiyyətinə aid olan, onu camaatla və ya məsciddə qılmaq hallarını qeyd etmək olar. Bir sözlə desək, hər bir ibadətin qeyd olunmuş halları, həmçinin ibadətin əvvəli və ya ortasında riyakarlıq etmək, haram sayılaraq o ibadətin (namazın) batil olmasına səbəb olur.
    129. İki gündən sonra etikafın sındırlması haramdır. Belə ki, üçüncü günün sübh çağından dördüncü günün axşamınadək olan müddət nəzərdə tutulur. Çünki altıncı, doqquzuncu və beləcə hər üçlüklərin etikafı vacib sayılır.
    130. Həcc və ömrənin ehram halında aşağıda qeyd olunmuş iyirmi dörd əməldən hər birini əncam vermək haramdır. Ehram mühərrəmatı adlanan 24 əməl aşağıdakılardan ibarətdir:
    1- İstər yer, istərsə də hava heyvanları olan vəhşi və suda yaşamayan heyvanların ovlanması;
    2- Şəhvətlə qadına toxunmaq və hətta şəhvətamiz baxış;
    3- Özü və ya başqası üçün istər əbədi, istərsə də müvəqqəti nikah əqdi oxumaq və ya əqdin icra olunmasına şahid durmaq;
    4- İstimna etmək;
    5- Ətirdən istifadə etmək;
    6- Kişi üçün tikilmiş paltar geymək;
    7- Gözə qara sürmə çəkmək;
    8- Güzgüə baxmaq;
    9- Kişilər üçün ayağın üstünü örtən corab və ya ayaqqabı geymək;
    10- Yalan danışmaq, söyüş vermək və lovğalanmaq;
    11- Mücadilə etmək; (yəni la vəllah və ya bəla vəllah sözlərinə and içmək). Belə ki, istər doğru, istərsə də yalan olaraq bir işi (sözü) təsdiq və ya təkzib etmək.
    12- Bədənə qonmuş heyvanları öldürmək;
    13- Bəzək üçün barmağa üzük taxmaq;
    14- Qadının bəzənib-düzənməsi;
    15- Krem və bu kimi yağlı şeylərin bədənə sürtülməsi;
    16- Hərçənd az olsa belə bədən tüklərini qırxmaq və ya bu kimi yollarla aradan aparmaq;
    17- Kişinin paltar və bu kimi şeylərlə başını örtməsi;
    18- Qadınların paltar və bu kimi şeylərlə üzünü örtməsi;
    19- İstər kəcavə, istərsə də təyyarə ilə səfər yolunu gedərkən hərəkətdə olan halda kişinin kölgə altında durması;
    20- Dişi yumaq və ya çıxartmaqla belə bədəndən qanın çıxarılması;
    21- Əl və ayaq barmaqların dırnaqlarının bütöv və ya azacıq tutulması;
    22- Qan çıxmadıqda belə dişin çəkilməsi;
    23- Hərəmdə olan ot və ağacları qırmaq;
    24- Ehram halında soyuq (xəncər, qılınc və s.) və ya odlu (tüfəng və s.) kimi silahlarla silahlı olmaq.
    Qeyd olunmuş əməllərin çoxunun (ehram vaxtı) haram olmasından əlavə, kəffarəsi də vardır və bu kəffarələr islam dininin fiqh elmində zikr olunmuşdur.
    131. Bilərəkdən məscidləri, məsumlar (ə)-ın pak hərəmləri, Quranın cildi və ya vərəqini hər hansı bir nəcis ilə murdarlamaq haramdır. Həmçinin məsum imamların (ə) qəbrlərindən götürülmüş türbətin murdarlanması ona qarşı hörmətsizlik sayıldıqda, haramdır. Yuxarıda qeyd olunmuş (müqəddəs məkanlar və şeylər) hən hansı bir nəcislə murdarlandıqda, onları dərhal pak etmək vacib sayılır.
    132. Məscidləri dağıdıb tətil etmək, həmçinin xalqın onlardan istifadə etməsinin qarşısını almaq haramdır. Lakin məscidləri (təmir edib) daha yaxşı bir hala salmaq kimi hallarda haram sayılmır.
    133. Cənabətli olan və ya məscidə qarşı hörmətsizlik sayılan hallarda kafir, müşrik və qeyri-müşrik şəxslərin məscidə daxil olmasına icazə vermək haramdır.
    Category: İslam şəriətində vacib və haram əməllər | Added by: Islam_Kitabxanasi
    Views: 986 | Downloads: 0 | Comments: 2 | Rating: 5.0/1
    Total comments: 2
    0  
    2 Islam_Kitabxanasi   (2013-07-22 9:18 AM) [Daxil ol]
    Gadir 
    , Allah sizdən də razı olsun. Buyurun, halaldır

    0  
    1 Gadir   (2013-07-20 12:31 PM) [Daxil ol]
    Allah razi olsun  
    Halal edin köçürdüm !

    Only registered users can add comments.
    [ Registration | Login ]

    Quranda axtar
    Quran,Hədis,İslam təlimləri, Fiqh
    Quran
    İstifadəçi girişi
    Login:
    Password:
    Kitabxana əxlaq
    Etiqat, Tarix, Fəlsəfə, Dini yaradıcılıq
    Dost saytlar
  • İslamQadını
  • Günahkar-Bəndə
  • Kitablar yüklə
  • Bölmələr
    Tarix [535]
    Etiqat [869]
    Fəlsəfə [4]
    Dini yaradıcılıq [40]
    Bölmələr
    Quran [585]
    Hədis [253]
    İslam təlimləri [24]
    Fiqh [219]
    Azan vaxtları [1]
    Dua [26]
    Din [13]
    Namaz [10]
    Kateqoriyalar
    İslаmdа günаhlаr vә cәzаlаr [12]
    İslam məzhəbləri ilə tanışlıq [24]
    Dinlərlə tanışlıq [58]
    Vəhhabi fitnəsi [3]
    İmamət Haqqın dili ilə [28]
    Vilayəti-fəqih nəzəriyyəsinə bir baxış [6]
    İttihamla üz-üzə [8]
    Məad [17]
    Vəhhabi suallarına cavablarımız [8]
    Əhli-beyt (ə) (məqamı və yolu) [11]
    On dörd məsum əleyhimusəlamın həyatı barədə qısa məlumat [2]
    İslam dunyagörüşü Əbədi həyat [5]
    Əsrin İmamı Mehdi Sahibəz-zamanla (ə) tanışlıq (Məhdəviyyətlə bağli şübhələrə cavab) [28]
    Əhli-beyt (ə) [42]
    İlahi Ədalət [23]
    Mәаd hаqqındа 40 suаl-cаvаb [12]
    Əl-Muraciat [34]
    Şübhələrə cavablar [13]
    Bizim dini əqidəmiz [8]
    Əhli-Beytin (ə) məqamı [12]
    İmam Hüseyn (ə) barəsində hədislər [4]
    Təthir ayəsinin təfsiri [10]
    Şiəlik necə yaranmışdır? [4]
    Allahın varlığının isbatı [9]
    14 sual-14 cavab [2]
    Namazin hikmət və sirləri [11]
    Bəşəriyyətin nicat yolu [12]
    Əqidə üsullarının təlimi 1 [30]
    Əqidə üsullarının təlimi 2 [30]
    İntizar (Müvəffəqiyyətin sirləri” silsiləvi bəhsləri-1) [2]
    İslam şəriətində vacib və haram əməllər [10]
    İmamiyyə şiələrinin əqidə üsullari [11]
    İslamda hüquq nəzəriyyəsi (İmam Səccadın (ə) - 1 [25]
    İslamda hüquq nəzəriyyəsi (İmam Səccadın (ə) - 2 [21]
    Saxta hədislərin yaranmasi [17]
    Əmirəl-möminin Əliyyibni ƏbiTalibin (ə) qəzavətləri [21]
    Qəməri bəni Haşim həzrət Əbulfəzl Abbasın (ə) nurlu çöhrəsi. [19]
    Əqidəmiz nədir? 10 dərs [5]
    Müasir İslam kəlamı (İnsan, fitrət, elm, iman, mərifət, irfan) [15]
    Məkkeyi-Mükərrəmə, Mədineyi-Münəvvərə və Həcc ziyarəti [11]
    40 mövzu 40 həqiqət [16]
    Nəfs təhlükə mənbəyidir [9]
    Həqiqət olduğu kimi... 1 [14]
    Həqiqət olduğu kimi... 2 [14]
    Vəhabi firqəsi [12]
    Gənclər üçün üsuliddin haqqinda 50 dərs [11]
    Müvəqqəti nikah (elmi araşdırma) [15]
    Vəhhabi məzhəbi [21]
    Vəhhabiləri belə gördüm [7]
    Pişəvər gecələr 4 [0]
    Bizimlә, bizdәn gizli (İmаm Mehdi (әc.) ilә tаnişliq) [3]
    Son xilaskar [8]
    Həzrət Rüqəyyə [13]
    Quran və hədis baximindan həcc və ömrə əməlləri [23]
    Axirət aləminə səyahət [6]
    Peyğəmbərin haqq canişini [8]
    Nicat günü [3]
    Tövhid və ilahi ədalət mövzusunda suallar və cavablar [11]
    Qürubdan sonra [18]
    Nübüvvət [5]
    Vəhy və Quran [11]
    Xristianlıq həqiqəti [18]
    Rəsmlərimiz
    Copyright MyCorp © 2021