İslam-Kitabxanasıİslam-Kitabxanası

Azan vaxtları
Saytda axtar
Saytın menyusu
Kitabxana əxlaq
Zərif nöqtələr [5]
Böyük rəhbər ayətullah Xameneinin həyatından əhvalatlar [16]
Həyat dərsi [5]
İslam dünyagörüşü - Cəmiyyət və tarix [16]
İnsan və mənəviyyat [10]
İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [0]
Xəbərdarlıq [3]
“Miratur-rəşad” (hidayət güzgüsü) [15]
İslamda ailə 2 [16]
İslamda ailə 1 [16]
Fəsad sərçeşməsi (Şeytan tələsi) [6]
İslamda Əxlaq 2 [20]
İslamda Əxlaq 1 [26]
İmam Sadiqin (ə) bəyani ilə yaranışın sirləri [8]
Siddiqeyi-Tahirə (ə) 2 [13]
Siddiqeyi-Tahirə (ə) 1 [12]
Ailə səadətinə necə nail olaq? [18]
Kumeyl duasının şərhi 2 [13]
Kumeyl duasının şərhi 1 [12]
Minacatın əzəməti [13]
Ey ata, ey ana, biz müttəhimik [5]
Qadın - Fatimə Fatimədir [14]
Nəsihətlər [26]
İslam dünyagörüşü - Əbədi həyat [5]
Din təlimləri 2-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [30]
Din təlimləri 1-ci cild (Uşaqlar və yeniyetmələr üçün dərslik) [31]
İslam dünyagörüşü - İnsan Quranda [5]
İnsanı tanımaq [21]
Axirət azuqəsi 2-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [24]
Axirət azuqəsi 1-ci cild (Peyğəmbərin (s) Əbuzərə nəsihətləri) [19]
Ariflərdən [9]
İslam dunyagörüşü İnsan və iman [6]
Əxlaqi və psixoloji çatışmazlıqların araşdırılması [19]
İslam və qərb mədəniyyəti [15]
Əbədi öyüd (ikinci cild) [22]
Əbədi öyüd (birinci cild) [23]
İlahi nəsihətlər [15]
Gəncliyin yeddi səması (zəruri dini biliklər) [9]
İslamda nümunəvi qadınlar – Fatimə (ə) [149]
Günahşünaslıq [19]
Nəfsin saflaşdırılması [24]
İslamda qəhrəman qadınlar [20]
Kəramət sahibləri [13]
Kamil insan [30]
Şəhadət yatağında Mövlanın (ə) öyüdü [17]
Rəbbin dərgahında [22]
İmam Hüseynin (ə) əxlaqi görüşləri [11]
İbrət güzgüsü [14]
İmam Zamanla görüşənlər [15]
Allaha doğru [33]
Allahın elçisi [20]
Sadiq yol axtaranlar üçün imam Sadiqin (ə) nəsihətləri [29]
Məhəbbət iksiri [26]
Hicab [14]
Kaş valideynlərim biləydi! [14]
Ayətullahül-üzma Behcətin həyatı [14]
Nəfsi saflaşdırmadan qabaq özünütanıma [4]
Övsafül-Əşraf [7]
Gənc ailələr üçün göstərişlər [6]
Əxlaq elmində 50 dərs [51]
İslamda övlad [1]
Islamda evlənmə və ailə hüququ-2 [11]
Islamda evlənmə və ailə hüququ-1 [13]
Bizim sorgumuz
Ramazan ayında oruc tutmusuzmu?
Total of answers: 1932
Saytın menyusu
Şərhlər: 14
Rəsmlər: 618
Əxlaq: 1118
Müxtəlif: 481
Etiqat, Tarix, Fəlsəfə: 1448
Quran, Hədis, İslam təlimləri, Fiqh: 1131
Statistika

Burda olanlar 1
Qonaqlar 1
İstifadəçilər 0
Son qeydiyyatçılar
  • Foilimnuy
  • Karasevstist
  • Xalid11
  • semi_84
  • farid777
  • Allah___dogru
  • Alishka1111
  • narmin93
  • Messenat
  • Riza
  • Main » Files » Etiqat » İslam şəriətində vacib və haram əməllər

    İslam şəriətində vacib və haram əməllər
    2012-01-09, 4:41 PM
    DÖRDÜNCÜ FƏSİL
    MAL, TİCARƏT, TƏLƏF VƏ SAİR BU KİMİ MÖVZULARA AİD MƏSƏLƏLƏR
    221. özü və ailəsinin yaşayış (dolanışıq) xərcini ödəmək və ya borcunu qaytarmaq üçün işləməyə imkanı olan, həmçinin dolanışığı ayrı bir yol ilə keçinməyən hər bir kişi və ya qadının müəyyən bir iş, ticarət və sair gəlirli işlərə məşğul olması vacib sayılır. Hər bir insanın qeyd olunmuş ehtiyaclarını ödəmək üçün özünə uyğun bir işə məşğul olmaması ilə haramdır.
    222. Sahibi olmayan sahələr, sular və sair mübah imkanlardan istifadə etmək, caiz olsa da onlardan başqasının məhrumiyyətinə səbəb olacaq və öz ehtiyacından artıq miqdarda istifadə etmək, haram sayılır.
    223. Hər insana öz malında (var-dövlətində) israfkarlıq etməsi haram sayılır. Belə ki, tələf sayılan bir həddə öz malını xərcləməsi, malını başqalarına verib, aradan aparmaq, həmçinin onu icarəyə verərək başqalarını əlində tələf olması halları bu qəbildəndir.
    224. «Təbzir» – yəni öz malını haram bir iş üçün xərcləmək haramdır.
    225. Dəvə, inək, qoyun, at, qatır, toyuq, bal arısı və bu kimi heyvanların xərcini ot almaq, otlaqda otarmaq və sair vasitələrlə ödəmək vacibdir. Əks təqdirdə isə onları satıb öz ixtiyarından xaric etmək zəruridir.
    226. Heyvanların başını Allah adından başqa öz nəzərlərində müqəddəs və müqərrəb sayılan büt, günəş, inək, daş, ağac, pir və s. bu kimi adlarla deyib kəsmək haramdır. Bu əməl, haram sayılmaqdan əlavə heyvanın murdarlanması, həmçinin malın tələf olmasına səbəb olur.
    227. İstər özü, istərsə də başqası tərəfindən qəsb olunmuş malın dərhal öz sahibinə qaytarılması vacibdir. Belə ki, əvvəla: malın özünün geri qaytarılması vacibdir; İkinci: qəsb olunan zamanın pulu verilməlidir; Üçüncü: onun əlində vücuda gələn hər növ eyb və çatışmamazlıq aradan qaldırılmalıdır; Dördüncü: qəsbi maldan əldən olunmuş süd, yun, bal və s. şeylər sahibinə qaytarılmalı; Beşinci: Tələf olub, aradan getmiş mənfəətlərin qiymətinin geri qaytarılması.
    228. Qaytarmaq imkanı və qorumaq hüququ olmadıqda, hətta qəsb yolu ilə əldə olunmayan başqasının malını sahibinə qaytarmaq vacibdir. Əks təqdirdə isə yuxarıda qeyd olunmuş hallar ona da şamil olacaqdır.
    229. Qəsb olunmuş malın özü mövcud olduqda onun bərabər qiyməti və əvəzini qaytarmaq vacibdir. Amma quyu, çay və bu kimi yerlərə düşmüş və yaxud zalımın zorla qəsbkardan aldığı qızıl pul və ya üzük kimi qaytarılması mümkün olmayan əşyaların (ziyanı ödənilməlidir). Bu isə «həylulə» əvəzi adlanır.
    230. Mal sahibini malı ələ düşmüş bütün şəxslərdən razı salmaq vacibdir. Çünki malikin onların hər birindən öz haqqını tələb etməsinə haqqı vardır. Belə ki, birinin malı on nəfər arasında əldən-ələ düşərək, onuncu nəfərin əlində aradan gedərsə, malın sahibinin on nəfərin hər hansı birindən haqqını tələb etməyə haqqı vardır ki, belə bir halda malın qiymətini ona ödəmək vacib sayılır. Mal sahibi, malı təhvil verdiyi şəxsə müraciət etməli və nəticədə malı tələf edən şəxsə onun ziyanını ödəməsi çatacaqdır.
    Əgər mal, onuncu nəfərin ixtiyarında olsa belə, sahibinin onu tələb etməyə haqqı vardır. Onların hər hansı birindən öz malını tələb edərsə, onun malını qaytarmalı, amma buna imkanları çatmadıqda isə malın qiymətini «həylulə» əvəzi ünvanında ödəməlidirlər.
    231. Bir malı tapan və ya başqa bir tapan şəxsdən ona çatan şəxsin qışqıraraq tapılmış malın öz yanında olduğunu bildirməsi vacibdir. Beləliklə tapışmış mal bir nəfərin ixtiyarında olduqda onu bu bildiriş eyni vacib, bir neçə nəfərin ixtiyarında olduqda isə bu iş onların hər birinə kifayi vacib sayılır.
    232. Sahibi tərəfindən hər hansı bir səbəbə görə atılmış və aradan getmə təhlükəsində olan süd əmər, həmçinin yaxşını pisdən ayırd edə bilən və bilməyən uşağı götürüb saxlamaq vacibdir.
    233. İstər borc, istərsə də müamilədə sələmçilik etmək haramdır. Bunun isə sələm verənlə olanın bir-biri ilə qohum və ya ögey olması arasında heç bir fərqi yoxdur. Amma aşağıdakı hallar bu hökmdən istisna olunmuşdur:
    1-Zərurət üzündən sələm almaq;
    2-Sələm alanın müsəlman, verənin isə kafir olması; (bu iki halda sələmçilik yalnız onu alan üçün caizdir).
    3-Ata ilə oğul arasında sələmçilik;
    4-Ər ilə arvad arasında sələmçilik.
    234. Al-verdə gizli olaraq bir malı ayrı mal adı ilə, qarışıq malı xalis mal adı ilə və ya zahiri ilə batini arasında fərq olan malı satmaq haramdır. Buna misal olaraq, yeyinti məmulatı, geyim, nəqliyyə vəsaiti, ev və s. mövzuları qeyd etmək olar. Həmçinin icarə, müzaribə, müzariə və s. müamilələrdə fırıldaqçılıq edərək bu yolla faydalanmaq da haram sayılır.
    235. Birindən razılıq almadan ona istər evi, istər bağı, istərsə də bir mülkinə daxil olmaq haramdır. Amma ümumi və ya xüsusi tərzdə mülk sahibinin razılığına bir növ əlamət olarsa, belə bir iş haram sayılmaz.
    236. Başqasının malından sahibinin razılığı olmayan və ya onun razılığından şəkk edən hallarda istifadə etmək haramdır. Belə ki, istifadə edən şəxsin yoxsul və ya varlı olması, onun əvəzini verməyə niyyə edib-etməməsi həmçinin doğma və ya ögey olması arasında heç bir fərq yoxdur. Lakin bununla belə aşağıdakı hallar istisna olunmuşdur:
    1-Zərurət halları;
    2-ötmək (keçmək) haqqı adı ilə təsərrüf etmək; belə ki, təsadüfü halda yolu bir bağ və ya meyvə ağacının yanından düşən şəxsin, bağ və ya ağac sahibinin razılığını bilməsə də istər ağacdan istərsə də yerə tökülmüş meyvələrdən bir az yeməsi caizdir.
    3-Allah-taalaın istifadə etmək üçün icazə verdiyi evlər və ya ev əşyaları; onlar isə övladlar, ata, ana, qardaşlar, bacılar, əmilər, bibilər, dayılar, xalalar və dostlar. Həmçinin kilidi şəxsin əlində olan evlərdən ibarətdir. Çünki müqəddəs şəriətin göstərişinə əsasən, insan bu kimi evlərin sahiblərinin razılığını əldə etmədən, onlardan oturmaq, yatmaq, namaz qılmaq, həmçinin orada olan yeyinti məmulatından yeyib-içmək kimi adi istifadələr apara bilər.
    237. Qəsbkarlıq haramdır. Bu sözdən xalqın malını (haqsız yerə) ələ alıb, öz ixtiyarına keçirmək mənası nəzərdə tutulur. Belə ki, bu qəsbkarlığın o maldan ayrı istifadələrin edib-etməməsi, icarəyə verdiyi mal kimi onun özündən, həmçinin sahibsiz sahəni onun daşlarını təmizləyən şəxsin əlindən almaq kimi mənfəətindən istifadə etməsi, bir şəxsin yanında girov qoyulmuş maldan onu alanın icazəsi olmadan istifadə etmək və ya başqalarını bir iş görməyə məcbur etmək kimi əməl (iş) sayılması arasında heç bir fərq yoxdur.
    238. Başqalarının mülkü sayılan və ya başqasının tapdalamaq hesab olunan yerlərdən istifadə etmək haramdır. Buna misal olaraq birinin hüququna təcavüz sayılaraq onun quyusu yanında quyu qazmağı qeyd etmək olar.
    239. Birinin qonşu və ya başqalarının zərər-ziyanına səbəb olaraq öz şəxsi mülkindən istifadə etməsi haramdır. Həmçinin belə bir istifadənin tərk edilməsi, onun sahibi üçün də zərərverici və ya çətinlik sayılmamalıdır.
    240. Xalqın get-gəlinə mane sayılan halda bir şəxsin ümumi yollar, küçələr və xiyabanlardan öz şəxsi malı kimi istifadə etməsi haramdır.
    241. Ümumi yollarda xalqın halına mane sayılan halda balkon tikmək, novdan çəkmək, yeraltı qazıntı işi aparmaq, quyu qazmaq və ya arx çəkmək kimi işlər haram sayılır.
    242. Şəhər və ya kənd kimi abadlıq yerlərində inək, qoyun toyuq və bu kimi heyvanların tutulub öz ixtiyarına keçirilməsi haramdır. Həmçinin səhrada qaçmaq və ya müdafiə yolu ilə özünü yırtıcılardan qoruyub saxlaya bilən at, dəvə, inək və bu kimi heyvanların tutulub öz şəxsi ixtiyarına keçirməsi də haram sayılır. Belə ki, bu işi görən şəxslər zamin sayılıb (heyvanın özü, qiyməti və s. qarşısında cavabdehdir).
    243. Bir şəxsin sahibi məchul (qeyri-məlum) olan malda təsərrüf (ələ alıb istifadə) etməsi haramdır. Belə ki, bu malın onun özü və ya başqasının ixtiyarında olması arasında heç bir fərq yoxdur.
    244. Borclu şəxs öz borcunu ödəməkdən boyun qaçırmayarsa, borc verən şəxsin gizlində onun pulundan (malından) verdiyi borcu miqdarında götürməsi haram sayılır.
    245. Yoxsulun zəkat, seyyidin isə xüms miqdarında şəri vəzifələrini yerinə yetirməyib (xüms və zəkat verməyən şəxslərin) pulundan (malından gizli şəkildə götürməsi) haramdır. Müsəlmanların vəliyyi-əmrinin icazəsi olduqda isə bu iş haram sayılmaz.
    Category: İslam şəriətində vacib və haram əməllər | Added by: Islam_Kitabxanasi
    Views: 674 | Downloads: 0 | Rating: 0.0/0
    Total comments: 0
    Only registered users can add comments.
    [ Registration | Login ]

    Quranda axtar
    Quran,Hədis,İslam təlimləri, Fiqh
    Quran
    İstifadəçi girişi
    Login:
    Password:
    Kitabxana əxlaq
    Etiqat, Tarix, Fəlsəfə, Dini yaradıcılıq
    Dost saytlar
  • İslamQadını
  • Günahkar-Bəndə
  • Kitablar yüklə
  • Bölmələr
    Tarix [535]
    Etiqat [869]
    Fəlsəfə [4]
    Dini yaradıcılıq [40]
    Bölmələr
    Quran [585]
    Hədis [253]
    İslam təlimləri [24]
    Fiqh [219]
    Azan vaxtları [1]
    Dua [26]
    Din [13]
    Namaz [10]
    Kateqoriyalar
    İslаmdа günаhlаr vә cәzаlаr [12]
    İslam məzhəbləri ilə tanışlıq [24]
    Dinlərlə tanışlıq [58]
    Vəhhabi fitnəsi [3]
    İmamət Haqqın dili ilə [28]
    Vilayəti-fəqih nəzəriyyəsinə bir baxış [6]
    İttihamla üz-üzə [8]
    Məad [17]
    Vəhhabi suallarına cavablarımız [8]
    Əhli-beyt (ə) (məqamı və yolu) [11]
    On dörd məsum əleyhimusəlamın həyatı barədə qısa məlumat [2]
    İslam dunyagörüşü Əbədi həyat [5]
    Əsrin İmamı Mehdi Sahibəz-zamanla (ə) tanışlıq (Məhdəviyyətlə bağli şübhələrə cavab) [28]
    Əhli-beyt (ə) [42]
    İlahi Ədalət [23]
    Mәаd hаqqındа 40 suаl-cаvаb [12]
    Əl-Muraciat [34]
    Şübhələrə cavablar [13]
    Bizim dini əqidəmiz [8]
    Əhli-Beytin (ə) məqamı [12]
    İmam Hüseyn (ə) barəsində hədislər [4]
    Təthir ayəsinin təfsiri [10]
    Şiəlik necə yaranmışdır? [4]
    Allahın varlığının isbatı [9]
    14 sual-14 cavab [2]
    Namazin hikmət və sirləri [11]
    Bəşəriyyətin nicat yolu [12]
    Əqidə üsullarının təlimi 1 [30]
    Əqidə üsullarının təlimi 2 [30]
    İntizar (Müvəffəqiyyətin sirləri” silsiləvi bəhsləri-1) [2]
    İslam şəriətində vacib və haram əməllər [10]
    İmamiyyə şiələrinin əqidə üsullari [11]
    İslamda hüquq nəzəriyyəsi (İmam Səccadın (ə) - 1 [25]
    İslamda hüquq nəzəriyyəsi (İmam Səccadın (ə) - 2 [21]
    Saxta hədislərin yaranmasi [17]
    Əmirəl-möminin Əliyyibni ƏbiTalibin (ə) qəzavətləri [21]
    Qəməri bəni Haşim həzrət Əbulfəzl Abbasın (ə) nurlu çöhrəsi. [19]
    Əqidəmiz nədir? 10 dərs [5]
    Müasir İslam kəlamı (İnsan, fitrət, elm, iman, mərifət, irfan) [15]
    Məkkeyi-Mükərrəmə, Mədineyi-Münəvvərə və Həcc ziyarəti [11]
    40 mövzu 40 həqiqət [16]
    Nəfs təhlükə mənbəyidir [9]
    Həqiqət olduğu kimi... 1 [14]
    Həqiqət olduğu kimi... 2 [14]
    Vəhabi firqəsi [12]
    Gənclər üçün üsuliddin haqqinda 50 dərs [11]
    Müvəqqəti nikah (elmi araşdırma) [15]
    Vəhhabi məzhəbi [21]
    Vəhhabiləri belə gördüm [7]
    Pişəvər gecələr 4 [0]
    Bizimlә, bizdәn gizli (İmаm Mehdi (әc.) ilә tаnişliq) [3]
    Son xilaskar [8]
    Həzrət Rüqəyyə [13]
    Quran və hədis baximindan həcc və ömrə əməlləri [23]
    Axirət aləminə səyahət [6]
    Peyğəmbərin haqq canişini [8]
    Nicat günü [3]
    Tövhid və ilahi ədalət mövzusunda suallar və cavablar [11]
    Qürubdan sonra [18]
    Nübüvvət [5]
    Vəhy və Quran [11]
    Xristianlıq həqiqəti [18]
    Rəsmlərimiz
    Copyright MyCorp © 2021